Аңдатпа: Бұл мақалада жаһандық экономикалық трансформация жағдайында Қазақстан Республикасының инвестициялық əлеуетінің 2025 жылы дамуы талданады. Мақалада «инвестициялық əлеует» ұғымының теориялық жəне əдіснамалық негіздері, оның құрылымдық компоненттері: ресурстық жəне шикізат ресурстары, еңбек, инфрақұрылым, институционалдық, қаржылық жəне инновациялық қарастырылады. ҚР Ұлттық банкі мен Ұлттық экономика министрлігінің ағымдағы статистикалық деректеріне сүйене отырып, елдің ағымдағы инвестициялық əлеуетіне талдау жүргізілді. Дамудың негізгі қозғаушы күштері (бай минералды-шикізат базасы, геосаяси орналасуы, цифрлық инфрақұрылым жəне интеграциялық байланыстар) жəне жүйелік шектеулер (ресурстарға тəуелділік, əкімшілік кедергілер, білікті кадрлардың жетіспеушілігі жəне аймақтық дамудың біркелкі еместігі) анықталды. Мақалада инвестицияларды тартудың қолданыстағы институционалдық тетіктері қарастырылады: жаңартылған нормативтік база («Инвестициялар туралы» Заңға түзетулерді қоса алғанда), жеңілдік режимі бар арнайы экономикалық аймақтар жəне мемлекеттік- жекеменшік серіктестік тəжірибелері. «Қазақстан 2050» Стратегиясы аясында инвестициялық саясаттың басым салалық бағыттары анықталды: жасыл энергетика, агроөнеркəсіптік кешен, цифрлық экономика, логистика жəне өндіріс. Автор инвестициялық əлеуетті арттыру бойынша бірқатар шараларды ұсынады, соның ішінде реттеуші ортаны жақсарту, адами капиталды дамыту, инфрақұрылымды жаңғырту, инвестицияларды қаржылық қолдау жəне маркетингтік бастамалар. Зерттеу барысында ресми статистика деректерін, мемлекеттік органдар мен халықаралық ұйымдардың аналитикалық есептерін талдауды қамтитын сандық жəне сапалық əдістер қолданылды. Қорытындыда инвестициялық əлеуетті дамытуға жүйелі тəсіл ұзақ мерзімді экономикалық өсу мен Қазақстанның əлемдік экономикадағы бəсекеге қабілеттілігін арттырудың кілті болып табылатыны атап өтілген.

Аңдатпа: Негізгі мəселе: бизнес-процестердің ашықтығын жəне ақпараттың қолжетімділігін арттыра отырып, тұтынушылар (білім беру саласына қатысушылар) тауарлар мен қызметтерді пассивті алушылардан əлеуметтік жауапкершілік саласындағы университеттердің корпоративтік саясатын қалыптастырудың белсенді қатысушыларына айналады. Бұл университеттерге өздерінің бизнес-модельдеріне тұрақты даму əдістерін енгізуге күшті экономикалық ынталандыруды тудырады. Бизнес-процестердің цифрлық трансформациясы тұтынушы мен компания арасындағы өзара іс-қимылдың жаңа арналарын ашады. Цифрлық платформалар тұтынушыларға тұрақты дамуды белсенді түрде көрсетуге жəне университеттерге өз стратегияларын өзгермелі қоғамдық талаптарға тез бейімдеуге мүмкіндік беретін екіжақты ақпарат алмасуды қамтамасыз етеді. Осылайша, мақалада жоғары оқу орындарының бизнес-процестерін тұрақты дамыту қағидаттарын тиімді іске асыруды қамтамасыз ететін білім беру саласы мен университеттер тұтынушыларының виртуалды ортадағы өзара іс-қимылының тұжырымдамалық моделі ұсынылған. Цифрлық дағдылар мен тұрақты даму сауаттылығына сұраныстың артуы тұтынушылардың қалауын ғана емес, сонымен қатар корпоративтік стратегияларды да қалыптастырады. Мақсаты:жоғары оқу орнының тұрақтылық талаптарына корпоративтік бейімделуіне ықпал ететін білім беру саласы мен университеттердің тұтынушыларының цифрлық ортадағы өзара іс-қимылының тұжырымдамалық моделін əзірлеу жəне эмпирикалық растау болып табылады. Əдістері: тұтынушылардың университеттердің тұрақтылығына əсерін кешенді зерттеу үшін виртуалды ортада сапалық жəне сандық əдістерді біріктіретін аралас əдіс қолданылды. 50 қазақстандық университеттің сараптамалық зерттеуі мен корреляциялық талдауын қоса алғанда. Бұл тəсіл авторларға сараптамалық бағалау негізінде əсер етудің негізгі механизмдері мен тиімділік факторларын анықтауға, содан кейін университеттердің кең үлгісінде анықталған заңдылықтарды сандық бағалауға мүмкіндік берді. Нəтижелері жəне олардың маңыздылығы: нəтижелер модельдің өзектілігін жəне оның болжамды əлеуетін растай отырып, виртуалды тұтынушылардың белсенділігі мен жоғары оқу орындарының тұрақтылық көрсеткіштері арасындағы статистикалық маңызды байланысты көрсетеді. Зерттеудің қорытындылары білім беру саласының ақпараттандырылған жəне белсенді тұтынушылары контекстінде тұрақты бизнес стратегияларын қалыптастыруда трансформациялық рөл атқарады. цифрландыру жəне еңбек нарығының эволюциясы.

Аңдатпа: Негізгі мəселе: Посткеңестік кеңістікте еңбек күшінің трансшекаралық мобильділігі артқан қазіргі жағдайда азаматтардың өз мемлекеттерінен тыс жерде еңбек етуіне байланысты зейнетақы құқықтарын реттеу мəселесі барған сайын өзекті болуда. Зерттеу Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) мүше мемлекеттердің еңбекші азаматтарын зейнетақымен қамтамасыз ету туралы келісімнің күшіне енуімен байланысты зейнетақы жүйесіндегі экономикалық-құқықтық өзгерістерді талдауға бағытталған. Бұл халықаралық-құқықтық акт интеграциялық бірлестікке қатысушы елдерде еңбек ететін азаматтардың зейнетақы құқықтарын қалыптастыру стандарттарын үйлестіруге жəне жақындатуға бағытталған. Мақсаты: Зейнетақымен қамсыздандыру саласындағы халықаралық үйлестіруді тереңдетудің Еуразиялық экономикалық кеңістіктің əлеуметтік интеграциясы мен тұрақты дамуының маңызды факторы ретіндегі қажеттілігі туралы қорытынды жасау. Əдістері: Зерттеуде жалпығылыми жəне арнайы əдістер, сондай-ақ Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының зейнетақы жүйелеріне салыстырмалы- экономикалық жəне жүйелік талдау тəсілдері қолданылды. Нəтижелері жəне олардың маңызы: Жұмыста еңбек (сақтандыру) өтілі мен зейнетақы жарналарының пропорционалды қаржылық есебінің тетіктері қарастырылады. Ерекше назар негізгі зейнетақы модельдерінің – ынтымақты (бөлу/еңбекке негізделген) жəне жинақтаушы жүйелердің сипаттамаларына аударылған, олардың əрқайсысы тиісті елдердің əлеуметтік- экономикалық реформаларының ерекшеліктерін бейнелейді. Автор ғылыми айналымға «Еуразиялық зейнетақы» ұғымын енгізеді, ол ЕАЭО-ға мүше екі немесе одан да көп мемлекеттердің қаражаттары есебінен, əр елде жинақталған еңбек өтілі мен зейнетақы жарналарына байланысты қалыптасатын зейнетақы төлемдерінің жиынтығы ретінде түсіндіріледі. Жүргізілген талдау негізінде ұлттық зейнетақы жүйелерінің өзара іс-қимыл тетіктерін жетілдіруге бағытталған ұсыныстар тұжырымдалған. Бұл ұсыныстар əлеуметтік əділеттілікті нығайтуға жəне еуразиялық интеграция аясында ұзақ мерзімді тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған.

Аңдатпа: Осы баптың мақсаты Қазақстанда тұратын кем дегенде бiр өнертапқыштың қатысуына қатысты Қазақстанның патенттiк қызметiне эмпирикалық талдау жүргiзу жəне патенттеу рəсiмдерi туралы ақпарат беру болып табылады. Эмпирикалық зерттеу патенттік ведомстволардың деректер базасын зерделеу жəне сарапшы-консультанттармен əңгімелесу негізінде жүргізіледі. Талдау отандық үміткерлердің іріктеме арасында басым екенін көрсетті. Шетелдiк өтiнiш берушiлер негiзiнен коммерциялық компаниялар болып табылады. Үлгідегі барлық өтінімдердің үштен бірінен азы əйел iiөнертапқышты қамтыды. Алайда, əйелдердiң орташа қатысу деңгейi əлемдiк орташа деңгейге жақын. Қазақстандағы өнертабыстар мен патенттер арасындағы өзара байланысқа нақты талдау жасауды қамтамасыз ету. Бұдан басқа, Қазақстанда инновациялық қызметті патенттеу жəне сараптау рəсімдері туралы ақпарат ұсынылсын. Зерттеу барысында ресми сайттардағы қолда бар деректер базасын талдау жəне Павлодар қаласы бойынша сарапшы-консультанттармен əңгімелесу пайдаланылды. Зерттеу нəтижесі – компаниялар мен университеттердің ғылыми орталықтарының ғылыми-зерттеу жəне патенттеу арасындағы өзара байланыс туралы ағымдағы білімі.