Ғылыми журнал

Инновациялық Еуразия университетінің Хабаршысы

Редакциялық алқаның қарауына мақала беру және рецензиялау

+7 (7182) 31-64-83

journal@ineu.edu.kz

Артқа

Мақалалар мұрағаты

Фильтрлар:

Тазарту

Оқырман қызметі көркем мəтінді түсіндіру механизмі ретінде (С.П. Шевченконың прозалық материалында)
Аңдатпа: Мақала көркем мəтіннің мағынасы мен интерпретациясының негізгі механизмі ретінде оқу əрекетін зерттеуге арналған. Зерттеудің өзектілігі реципиенттің əдеби шығарманың өмір сүру процесіндегі рөлін жүйелі талдау қажеттілігіне байланысты, бұл рецептивті эстетика мен интерпретация теориясына бағытталған əдебиеттанудың заманауи бағыттарына сəйкес келеді. С.П. Шевченконың прозалық материалында тілдік белгілерді қабылдаудан біртұтас көркем сурет салуға көшуге мүмкіндік беретін оқу əрекетінің нақты формалары мен стратегиялары талданады. Автордың хроникалық – Тарихи прозасын қабылдаудың тереңдігі мен сипатын анықтайтын оқу іс – əрекетінің құрылымдық компоненттерін-танымдық, эмоционалды, ассоциативті анықтауға ерекше назар аударылады. Жұмыста Тарихи контекстті қайта құру, сипатталған оқиғаларды этикалық тексеру жəне мəтінаралық байланыстыру сияқты механизмдер қарастырылады, бұл в.Изердің мəтіннің "бос жерлері" жəне оқырманның белсенді рөлі туралы идеяларымен, сондай-ақ В. Эконың интерпретацияның кооперативті табиғаты туралы тұжырымдамасымен байланысты. Оқырманды қабылдаудың субъективтілігі мен хроникалық баяндау поэтикасымен берілген объективті шеңберлер арасында айырмашылық жасалады, бұл рұқсат етілген интерпретацияның шекараларын сипаттауға мүмкіндік береді. Зерттеу нəтижесінде С.П. Шевченконың прозалық мəтіндерін түсіндірудің негізгі модельдері нақтыланады жəне типологияланады. Оқу əрекеті қабылдаудың пассивті əрекеті емес, шығарманың семантикалық құрылымына біріктірілген жəне көркемдік мағынаның аяқталуын анықтайтын көп деңгейлі шығармашылық процесс екендігі дəлелденді.
Журналдың шыққан жылы: 2025
Журнал нөмірі: 4(100)

Қонақ үй саласында кадрлық тұрақтылықты қамтамасыз етудегі мансаптық даму мен кəсіби оқытудың рөлі
Аңдатпа: Негізгі мəселе: Қонақүй индустриясында кадрлық тұрақтылық – қызмет көрсету сапасына тікелей əсер ететін маңызды фактор. Бұл мақалада қонақүй саласында кадрлық тұрақтылықты қамтамасыз етуде кəсіби оқыту мен мансаптық дамудың рөлі теориялық негізде қарастырылады. Мақсаты: Зерттеудің негізгі мақсаты – қызметкерлерді ұстау мəселесіне əсер ететін білім беру жəне мансаптық жоспарлау тетіктерін талдау. Мақалада қазіргі заманғы ғылыми еңбектер мен практикалық мысалдарға сүйене отырып, жүйелі оқыту бағдарламаларының, наставничествоның жəне мансаптық даму стратегияларының ұйым ішіндегі кадрлық тұрақтылыққа тигізетін ықпалы сараланады. Əдістері: Зерттеу барысында шетелдік жəне отандық дереккөздер негізінде теориялық шолу жасалып, персоналды дамытуға бағытталған құралдардың тиімділігі көрсетіледі. Нəтижелері жəне олардың маңыздылығы: Жұмыстың ғылыми жаңалығы – кадрлық тұрақтылықты арттыруға бағытталған кешенді тəсілдердің, соның ішінде кəсіби дамуды басқарудың нақты үлгілерін ұсынуында. Бұл ұсыныстар қазіргі еңбек нарығындағы кадр тапшылығын азайтуға бағытталған HR-саясатқа нақты үлес қосады. Практикалық маңызы – қонақүй ұйымдарының кадрлық стратегияларын жетілдіруге арналған нақты ұсынымдармен қамтамасыз етуінде.
Журналдың шыққан жылы: 2025
Журнал нөмірі: 4(100)

Сəкен Сейфуллиннің идиостилі жəне оның ұлттық шығу тегі
Аңдатпа: Мақалада Сəкен Сейфуллиннің идиостилі мен тілдік тұлғасын ХХ ғасырдағы қазақ əдебиетінің ұлттық стилін қалыптастырудың негізгі факторлары ретінде кешенді зерттеу жүргізіледі. Антропоцентристік тəсіл негізінде лексикалық-семантикалық деңгейді, концептуалды доминанттарды жəне мəтіндік генерацияның прагматикалық стратегияларын қамтитын жазушының идиостилінің көп қабатты құрылымы анықталады. Қазақтардың дəстүрлі дүниетанымы мен дала мəдени кеңістігінің ерекшелігін бейнелейтін с. Сейфуллиннің бейнелі жүйесінің этномəдени бастауларына ерекше назар аударылды. Автордың фольклорлық элементтерді, этнографиялық лексиканы, рəміздерді, мифопоэтикалық бейнелерді, сондай-ақ оның шығармаларының ұлттық таңбаланған поэтикасын қамтамасыз ететін паремиологиялық модельдерді қолдануы талданады. Жұмыста фольклорлық дəстүр мен жаңғырту үрдістерінің өзара іс-қимылы байқалады, бұл С.Сейфуллинге өзіндік көркем-тілдік жүйені құруға жəне əдеби тілді нормалауға елеулі үлес қосуға мүмкіндік берді. Жазушының мəдени тұрақтылар (ел, жер, еркін, еңбек) синтезіне жəне əлеуметтік жаңару идеяларына негізделген қазақ əдебиетінің жаңа концептосферасын қалыптастырудағы рөлі айқындалады. С.Сейфуллиннің идиостилі қазақ көркем сөзінің қалыптасу процесінде маңызды буын болып табылатыны, ал оның қызметі мəдени-тілдік бірегейлікті нығайтуға жəне Ұлттық стильдің тұрақты бейнелі үлгілерін қалыптастыруға ықпал еткені көрсетілген. Мақала лингвистика, əдебиеттану, этнолингвистика жəне мəдениеттану саласындағы зерттеушілерді қызықтырады, сондай-ақ қазақ тілі мен əдебиеті тарихын зерттеуде білім беру практикасында пайдаланылуы мүмкін.
Журналдың шыққан жылы: 2025
Журнал нөмірі: 4(100)

XVIII-ХІХ ғасырда Іле өңірінде болған тарихи оқиғалар: Жетісу қазақтарының Ілеге қоныс аударуы жəне патшалық Ресейдің Ілеге шабуыл жасауы
Аңдатпа: қарастырылған. XVIII ғасырдың екінші жартысынан бастап Цин (Чиң) патшалығының құрамына енген Іле өңірінің əскери, əкімшілік жүйесінің қалыптасуы, стратегиялық маңызы таладанады. Цин билігі Іле өлкесін қорғау мақсатында түрлі этникалық топтардан құралған əскерлер орналастырып, шекаралық тəртіп пен ішкі қоныстану саясатын қатаң жүргізді. Мақсаты: Іле өңірінің XVIII–XIX ғасырлардағы саяси, этникалық жəне əскери- əкімшілік тарихын ішкерлей зерттеу арқылы, қазақ халқының осы өлкедегі ықпалын, қоныстану үдерісін көрсету. Əдістер: тарихи-хронологиялық əдіс: Іле өңірінің саяси-əлеуметтік тарихын кезең- кезеңімен жүйелеу үшін пайдаланылды; деректану əдіс: архивтік құжаттар, патшалық Ресейдің статистикалық мəліметтері, Цин патшалығының орда естеліктері, ресми хаттамалар; салыстырмалы талдау: түрлі ғалымдардың (Қазақстан, Ресей, Қытай, Еуропа, АҚШ) зерттеулеріне сүйену. Мұрағаттық жəне дерекнамалық əдіс: Іле өңірі туралы зерттеушілердің жазбаларын талдау. Статистикалық талдау əдісі: Іле өңіріндегі халық санағы негізінде этникалық құрам, отырықшы мен көшпелі халықтар арақатынасы статистикалық негізде қарастырылды жəне көші-қон үдерістерінің сандық сипаттамасы берілді. Нəтижелер жəне олардың маңыздылығы: Іле өңірінің XVIII-XIX ғасырлардағы тарихи тағдыры – Жоңғар хандығының күйреуінен бастап Цинь империясының отарлау саясатына дейінгі аралық нақты сипатталды. Іле генерал мекемесінің құрылуы, оның билік құрылымы, басқару əдістері мен отарлық саясаты архивтік жəне деректік материалдар арқылы ашып көрсетілді. Қазақтар мен қырғыздардың Ілеге көшуі мен қоныстануының саяси жəне этникалық астары ашылды. Алғыс: Мақала Қазақстан Республикасы Ғылым жəне жоғары білім министрлігінің «Орталық Азия мен Қытайдың көпжақты ынтымақтастығы: əрекеттестіктің алғашқы кезеңінен бастап стратегиялық серіктестікке дейін» ЖТН: BR24993008 атты мақсатты қаржыландыру бағдарламасы аясында дайындалған.
Журналдың шыққан жылы: 2025
Журнал нөмірі: 4(100)