Аңдатпа: Қазіргі кездегі кəсіпорындар жоғары белгісіздік жағдайында жұмыс істейді, мұнда қауіп-қатерлердің пайда болуын болжаудың қиындығы айтарлықтай шығындарға, тұрақсыздық аймағына өтуге жəне банкроттыққа əкелуі мүмкін. Басты міндет – басқарудың реактивті түрінен проактивті (алдын алу) түріне көшу қажеттілігі болып табылады, өйткені ішкі жəне сыртқы орта факторларының теріс əсері бизнесті дамытудың ұзақ мерзімді перспективаларына тікелей нұқсан келтіреді. Кəсіпорынның үздіксіз жұмысын жəне ұзақ мерзімді перспективада тұрақты дамуын қамтамасыз етудің іргелі шарты ретінде экономикалық қауіпсіздікке төнетін қауіптерді дер кезінде анықтау мен салыстырмалы талдау жасаудың маңыздылығын негіздеу. Қойылған мақсатқа жету үшін жүйелі жəне салыстырмалы талдау əдістерін, қаржылық жəне стратегиялық болжау құралдарын, сондай-ақ ұйымның ішкі жəне сыртқы ортасындағы тəуекелдерді анықтау мен дағдарыстық мониторинг əдістерін пайдалану көзделеді. Зерттеу барысында қазіргі жағдайда кəсіпорынның тұрақтылығы мониторинг жүйесінің тиімділігімен жəне менеджменттің дағдарыстық жағдайларды олардың туындауының ерте кезеңдерінде дер кезінде анықтау қабілетімен тікелей байланысты екендігі негізделді. Қауіптерді тұрақты түрде салыстырмалы талдау жəне болжау құралдарын енгізу елеулі қаржылық шығындар мен банкроттық қаупін азайтып қана қоймай, ұзақ мерзімді стратегиялық жоспарлау үшін сенімді негіз жасауға мүмкіндік беретіні анықталды. Жұмыстың практикалық маңыздылығы – экономикалық қауіпсіздік саласындағы персоналдың жоғары біліктілігі мен ішкі жəне сыртқы ортаның теріс факторларын проактивті жою нарықтық тұрақсыздық жағдайында ұйымның бəсекеге қабілеттілігін сақтау мен үздіксіз жұмысын қамтамасыз етудің негізгі детерминанттары болып табылатындығын растауында

Аңдатпа: Қазақстанның ауылдық аумақтары айтарлықтай ресурстық əлеуетке ие болғанына қарамастан, олардың тұрақты экономикалық өсуге қосатын үлесі инфрақұрылымның тозуы, технологиялық артта қалушылық, ауыл халқы санының азаюы жəне инвестициялық белсенділіктің жеткіліксіздігі салдарынан шектеулі болып отыр. Бұл факторлар агроөнеркəсіптік кешеннің дамуына құрылымдық кедергілер тудырып, өңірлер арасындағы теңсіздікті күшейтеді. Зерттеуде ауылдық аумақтардың Қазақстан экономикасының тұрақты өсуін қамтамасыз етудегі детерминант ретіндегі рөлі қарастырылып, 2015–2024 жылдар аралығындағы аграрлық сектордың негізгі макроэкономикалық үрдістері айқындалады жəне ауыл шаруашылығының бəсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған мемлекеттік қолдаудың тиімді бағыттары белгіленеді. Зерттеу барысында салыстырмалы жəне статистикалық талдау, графикалық модельдеу, құрылымдық-функционалдық жəне жүйелік тəсілдер қолданылды. Ауыл халқының саны, АӨК-тегі инвестициялар, аграрлық сектордың ЖІӨ-дегі үлесі жəне ауылдық аумақтардың экономикаға қосқан үлесі бойынша жинақталған макроэкономикалық деректер пайдаланылды. Зерттеу нəтижелері ауыл халқы санының азаюына қарамастан ауылдық аумақтардың ЖІӨ-ге қосқан үлесі мен АӨК үлесінің тұрақты өсу үрдісіне ие екенін көрсетті. Бұл жағдай еңбек өнімділігінің артуы, технологияландыру жəне инвестициялардың ұлғаюымен байланысты. Инвестициялар ауыл шаруашылығының құрылымдық жаңғыруының негізгі драйвері болып табылатыны, олардың тиімділікті арттыру, логистикалық инфрақұрылымды дамыту жəне инновацияларды енгізу арқылы жинақтаушы əсер беретіні дəлелденді. Ауылдық аумақтарды дамытудың негізгі кедергілері анықталып, азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға, кооперацияны дамытуға, цифрландыруға жəне өңірлік экономиканың тұрақтылығын арттыруға бағытталған мемлекеттік қолдау шаралары ұсынылды. Алынған нəтижелер ауылдық аумақтардың Қазақстанның ұзақ мерзімді экономикалық өсуін қамтамасыз етудегі стратегиялық маңызын растайды.

Аңдатпа: Орнықты дамуға жаһандық көшу жəне əлемдік экономиканың «жасыл» трансформациясы жағдайында Қазақстан көміртегі ізін азайтуға, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға жəне өндірістің экологиялық тиімділігін арттыруға бағытталған Жасыл экономика қағидаттарын белсенді түрде енгізуде. Сонымен қатар, мұндай өзгерістер еңбек нарығындағы терең құрылымдық өзгерістермен қатар жүреді, соның ішінде дəстүрлі көміртекті көп қажет ететін секторлар мен экологиялық бағдарланған салалар арасында жұмыс орындарын қайта бөлу, кəсіби құзыреттілікке қойылатын талаптардың өсуі жəне жұмыспен қамтудың жаңа түрлерінің пайда болуы. Бұл процестер жұмыспен қамту жүйесін, білім беру инфрақұрылымын, қайта даярлау бағдарламаларын жəне əлеуметтік қолдауды кешенді бейімдеуді талап етеді. Атап айтқанда, халықтың осал топтарын – жастарды, əйелдерді, ауыл тұрғындарын – жаңа «жасыл» секторларға тарту ерекше маңызға ие, бұл əлеуметтік инклюзияны кеңейтуге жəне аумақтық жəне демографиялық теңгерімсіздіктерді төмендетуге ықпал етеді. Осылайша, экологиялық, технологиялық жəне əлеуметтік факторларды ескере отырып, еңбек нарығын трансформациялау орнықты экономикалық өсуді қамтамасыз етудің, инклюзивті жəне бейімделген еңбек нарығын қалыптастырудың, сондай-ақ Қазақстанның жасыл жəне орнықты экономика моделіне табысты көшуінің негізгі шарты болып табылады. Мақсаты: зерттеудің негізгі мақсаты Қазақстан Республикасындағы жасыл экономиканың дамуының еңбек нарығының трансформациясына жəне əлеуметтік инклюзия процестеріне əсерін талдау, сондай-ақ тұрақты даму жағдайында жаңа жұмыс орындарын жəне кəсіби құзыреттерді қалыптастырудың негізгі бағыттарын анықтау болып табылады. Зерттеу барысында жаңа «жасыл» жұмыс орындарын қалыптастыруды, жұмыспен қамту құрылымын өзгертуді жəне кəсіби құзыреттерге қойылатын талаптардың өсуін қоса алғанда, жасыл экономиканы дамыту жағдайында Қазақстанның еңбек нарығын трансформациялаудың негізгі тенденциялары анықталды. Жасыл экономиканың рөлі жастарды, əйелдерді жəне халықтың басқа да осал топтарын экономиканың жаңа секторларына тарту есебінен əлеуметтік инклюзияны кеңейту факторы ретінде негізделген. Нəтижелердің практикалық маңыздылығы оларды жұмыспен қамту, білім беру жəне тұрақты даму саласындағы мемлекеттік саясатты əзірлеу кезінде, сондай-ақ білім беру бағдарламалары мен еңбек нарығын белсенді қолдау шараларын түзету кезінде пайдалану мүмкіндігінде жатыр.

Аңдатпа: Бұл мақаланың мақсаты – экономикалық психологияның экономикалық таңдаулар мен шешімдер мен жеке экономикалық мінез-құлық туралы теориялық дамуымен байланысты зерттеу жəне зерттеу пəнін таныстыру. Экономикалық психология пəнінің экономикалық таңдаулар мен шешімдерге қатысты дүниеге келуі мен негізгі сипаттамаларын сипаттаңыз. Сонымен қатар, біз экономика мен психология арасындағы күрделі жəне күрделі байланыс туралы дəлелдер ұсынғымыз келеді, себебі психология мен экономика компаниялар мен жеке тұлғалардың таңдаулары мен шешімдерін зерттеуде өте əртүрлі тəсілдерге ие. Бұл зерттеуді дамытуда негізгі əдіс – дедуктивті жəне индуктивті, яғни классикалық зерттеу құралдарын қолдану. Келесі бағыт – экономикалық психология саласы дамыған тарихи контексте негізделген талдау. Зерттеу көптеген кітаптар мен мақалаларды талдау мен зерттеуге негізделген. Зерттеу экономикалық психологияның негіздеріне кіріспе болып табылады.