Аңдатпа: Зерттеудің негізгі мəселесі: білім беру ортасында инклюзия қағидаттарын жүзеге асыру педагогтардың жеткілікті дайындықсыздығынан, ресурстардың тапшылығынан жəне оқу ортасының ЕБҚ бар балалардың қажеттіліктеріне толық бейімделмеуінен күрделене түседі. Мақаланың мақсаты: инклюзияны енгізудегі негізгі проблемаларды айқындау жəне білім беру ұйымдарында оны одан əрі дамыту перспективаларын анықтау. Зерттеу əдістері: əдебиеттер мен нормативтік құжаттарға теориялық талдау жасау, инклюзивті білім беру тəжірибелеріне салыстырмалы талдау жүргізу, қолданыстағы тəжірибені жинақтау. Алынған нəтижелер: инклюзияны жүзеге асырудың негізгі кедергілері айқындалып, педагогтердің біліктілігін арттыру, оқу жағдайларын жақсарту жəне ЕБҚ бар балаларды қолдауды кеңейту сияқты даму бағыттары белгіленді. Зерттеудің практикалық маңыздылығы: зерттеу нəтижелері білім беру ортасын жетілдіру, педагогтерді даярлау бағдарламаларын əзірлеу жəне мектептерде тиімді инклюзивті практикаларды енгізу үшін қолданылуы мүмкін.

Аңдатпа: Қазіргі мектептер жаһандану мен ұлттық бірегейлікті сақтаудың арасындағы тепе- теңдікті қамтамасыз ету міндетімен бетпе-бет келуде. Жоғары сынып оқушылары əртүрлі мəдени ықпалдарға барған сайын көбірек ұшырап, бұл олардың ұлттық қадір-қасиеті мен тиістілік сезімін əлсіретуі мүмкін. Мектеп мəдениетін ұлттық қадір-қасиетті қалыптастыруды күшейтуге бағытталған трансформацияны талдау. Атап айтқанда, оқушылардың ұлттық қадір-қасиет сезіміне əсер ететін мəдени жəне білім беру факторларын анықтау. Мектеп мəдениеті, азаматтық білім беру жəне ұлттық бірегейлікке қатысты теориялық еңбектерді талдау. Сауалнама жəне сұхбат: мұғалімдерден, оқушылардан жəне ата-аналардан ұлттық қадір-қасиетке қатысты пікірлерін жинау. Кейстік зерттеулер: мəдени жəне патриоттық бағдарламаларды жүзеге асыратын мектептерді бақылау. Мазмұндық талдау: оқу бағдарламаларын, сыныптан тыс іс-шараларды жəне ұлттық бірегейлікке қатысты мектеп саясатын қарастыру. Мектеп мəдениеті оқушылардың ұлттық қадір-қасиетін дамытуға айтарлықтай əсер етеді. Мəдени мұраны, тілді жəне дəстүрлерді күнделікті мектеп өміріне енгізетін бағдарламалар азаматтық бірегейлікті күшейтеді. Инклюзивті жəне құндылыққа бағытталған мектеп ортасына қатысқан оқушылар ұлттық рəміздер мен дəстүрлерге жоғары құрмет көрсетеді. Мұғалімдерді даярлау жəне ата-аналардың қатысуы бұл трансформацияны тұрақты ету үшін маңызды факторлар болып табылады. Түйінді сөздер: мектеп мəдениеті, ұлттық қадір-қасиет, жоғары сынып оқушылары, азаматтық бірегейлік, жаһандану, инклюзивті білім беру, мəдени мұра.

Аңдатпа: Мақалада Павлодар Прииртышьясының экстремалды климаттық жағдайларында моржевание (қысқы жүзу) психологиялық-педагогикалық ерекшеліктері қарастырылады. Павлодар Прииртышьясы қатал, өткір континенталды климатымен ерекшеленеді, бұл көптеген адамдар үшін тəуекел факторы болып есептеледі. Қатты климаттық жағдайлары бар аймақтардағы халықтың денсаулығын нығайту мəселесі қазіргі ғылыми жəне қолданбалы күн тəртібінде өзекті болып қала береді. Қазақстанның солтүстік өңірлеріне ұзақ қысқы кезеңдер, ауа температурасының елеулі теріс мəндері жəне айқын жел белсенділігі тəн. Салқынға ұзақ уақыт əсер ету дəстүрлі түрде қоршаған ортаның қолайсыз факторы ретінде қарастырылады, бұл суық тию жəне жүрек-қан тамырлары ауруларының қауіпін арттырады. Сол уақытта соңғы жылдары организмді табиғи жолмен шынықтыру əдістеріне тұрақты қызығушылық байқалады. Солардың ішіндегі ең радикалды əрі дискуссиялық əдіс – моржевание, яғни қысқы кезеңде температурасы нөлге жақын суға қысқа мерзімді ену. Мақсат: Павлодар Прииртышьясының жағдайында моржеваниенің ерекшеліктерін ғылыми тұрғыда негіздеу жəне оның адам ағзасына əсерін аймақтық спецификаны ескере отырып анықтау. Мақсатқа жету үшін келесі міндеттер қойылды: аймақтың климаттық ерекшеліктерін сипаттау, ағзаның суық стрессіне физиологиялық реакцияларын талдау, қысқы жүзудің əлеуетті артықшылықтары мен қауіптерін анықтау, бұл қозғалыстың əлеуметтік маңыздылығын белгілеу. Əдістер: теориялық əдістер, клинико-физиологиялық əдістер, психофизиологиялық əдістер, педагогикалық жəне əлеуметтік зерттеу əдістері, эксперименттік əдістер (анкета жүргізу, бақылау жəне сараптамалық сұхбат).