Экологиялық заңбұзушылықтардың кең көлемде орын алуы жəне қолданыстағы құқықтық жауапкершілік механизмдерінің жеткіліксіз тиімділігі Қазақстан Республикасында тұрақты табиғатты пайдалану үшін қауіп тудырады. 2021–2025 жылдардағы заңнамалық реформалар айыппұлдарды күшейтуді жəне табиғатты пайдаланушыларға қойылатын талаптарды қатаңдатуды қарастырғанына қарамастан, жауапкершіліктің фискалдық жəне компенсациялық функциялары арасындағы теңсіздік сақталады, ал айыппұлдардан алынған қаражат көбінесе қоршаған ортаны қалпына келтіруге жұмсалмайды. Қазақстан Республикасындағы экологиялық құқықбұзушылықтарға қатысты заңдық жауапкершілік институтын кешенді талдау, қолданыстағы құқықтық механизмдердің тиімділігін бағалау жəне олардың халықаралық стандарттарға сəйкес жетілдіру бойынша ұсыныстар əзірлеу. Зерттеуде формалды-құқықтық, салыстырмалы-құқықтық жəне жүйелік əдістер, сондай- ақ статистикалық деректер мен сот тəжірибесін талдау қолданылды. Арнайы назар 2021–2025 жылдардағы заңнамадағы өзгерістерге жəне ЕЭЫҰ елдерінің құқықтық тəжірибесіне аударылды, оның ішінде заңды тұлғалардың қылмыстық жауапкершілігін енгізу мəселесі. Қолданыстағы құқықтық механизмдер «қорлайтын төлейді» принципін толық жүзеге асыра алмайтыны анықталды. Жауапкершілікті күшейту шаралары ұсынылды: заңды тұлғалардың қылмыстық жауапкершілігін енгізу, тек жазалау шараларынан ынталандыруға көшу (ең жақсы қолжетімді технологияларды қолдану арқылы), құқықбұзушылықтарды цифрлық бақылау құралдарымен тіркеу жəне экологиялық айыппұлдардың мақсатты түрде қоршаған ортаны қорғау шараларына жұмсалуын заңнамалық бекіту. Бұл шараларды кешенді қолдану құқықтық жауапкершіліктің тиімділігін арттыруға жəне елдегі экологиялық қауіпсіздікті жақсартуға мүмкіндік береді