Ғылыми журнал

Инновациялық Еуразия университетінің Хабаршысы

Редакциялық алқаның қарауына мақала беру және рецензиялау

+7 (7182) 31-64-83

journal@ineu.edu.kz

Артқа

Ұсақ бұзақылық үшін əкімшілік жауаптылық: құрамның құқықтық белгісіздігі мəселелері

Аңдатпа:

Қазақстан Республикасының құқық қолдану практикасында ұсақ бұзақылық құрамының (ҚР ƏҚБтК-нің 434-бабы) өткір құқықтық белгісіздігі байқалады. «Былапыт сөйлеу», «қорлап тиісу» ұғымдарының легальды (заңдық) дефиницияларының болмауы жəне цифрландыру дəуіріндегі «қоғамдық орын» шекараларының бұлыңғырлығы норманы кеңейтіп түсіндіруге, аралас деликтілермен шатастыруға жəне бапты сөз бен шығармашылық еркіндігі үшін «салқындатушы əсер» (chilling effect) тудыратын цензура құралы ретінде пайдалануға əкеп соғады. Заңнамалық техниканың ақауларын анықтау жəне оларды еңсеру бойынша ғылыми негізделген ұсынымдар əзірлеу үшін ұсақ бұзақылық құрамының құқықтық белгісіздігінің іргелі мəселелерін жан-жақты зерттеу. Құжаттық негізді ұлттық (ҚР ƏҚБтК, ҚК) жəне шетелдік заңнаманы (РФ ƏҚБтК), соттық түсіндіру актілерін, доктриналық көздерді жəне халықаралық құқық қорғау ұйымдарының (Amnesty International, HRW) есептерін кешенді талдау құрады. Формальды- логикалық, салыстырмалы-құқықтық жəне жүйелі-құрылымдық əдістер қолданылды. Іс-əрекеттің объективті жағын саралау кезінде терең субъективизм анықталды. Ұғымдық аппаратты нақтыламай санкцияларды механикалық түрде қатайту заңсыз қамауға алуды тудыратыны, ұсақ бұзақылық, тұрмыстық жанжалдар жəне коммерциялық тиісу арасындағы демаркациялық сызықтарды жоятыны белгілі болды. Терминологияны легализациялаудың (тікелей бұзақылық ниетті міндетті түрде белгілей отырып), аралас əкімшілік құрамдардың аражігін нақты ажыратудың жəне сот бақылауын күшейтудің сыни қажеттілігі дəлелденді. Осы шараларды енгізу қоғамдық тəртіпті қорғау мен азаматтардың конституциялық құқықтарын мүлтіксіз сақтау арасындағы теңгерімді қамтамасыз етеді.

Мақала ашу
Журналдың шыққан жылы: 2026
Журнал нөмірі: 2(102)
Тақырып: Құқық