Инсценировкамен (садақалаумен) ұштасқан қылмыстарды тергеудің басты мəселесі – оқиғаның шынайы сипатын жасыратын материалдық жағдайды қасақана бұрмалауды анықтаудың күрделілігі болып табылады. Қылмыскердің «жалған көрініс» жасаудың психологиялық механизмдері ақпараттық кедергілердің туындауына жəне тергеудің бағыттан адасуына əкеп соғады. Қолданыстағы əдістемелер субъектінің психофизиологиялық күйі мен ол қалдырған іздердің сипаты арасындағы нəзік байланысты əрдайым ескере бермейді, бұл «жағымсыз мəн-жайларды» тануды жəне заттық ортадағы мінез-құлық қолтаңбасы бойынша құқық бұзушының тұлғасын сəйкестендіруді қиындатады. Мақаланың мақсаты – инсценировканың криминалистік қызметтің ерекше түрі ретіндегі психологиялық негіздерін зерттеу, материалдық ортаны бұрмалау заңдылықтарын анықтау жəне инсценировкаларды психологиялық диагностикалау критерийлерін əзірлеу. Материалдық объектілер арқылы жалған алибиді қалыптастырудың ішкі механизмін талдауға жəне оқиға орнын модельдеу кезіндегі қылмыскердің типтік «психологиялық қателіктерін» анықтауға ерекше назар аударылады. Зерттеуде жүйелік-құрылымдық əдіс, психологиялық модельдеу əдісі, салыстырмалы- талдау əдісі, сондай-ақ сараптамалық жəне тергеу практикасына талдау жасау қолданылды. Теориялық базаны криминалистік техника мен сот психологиясы бойынша еңбектер құрады, бұл материалдық іздер мен оларды қалдырған субъектінің психикалық процестері туралы білімді біріктіруге мүмкіндік берді. Талдау барысында кінəлі адамның санасындағы қылмыстың идеалды моделі мен оның материалдық көрінісі арасындағы «ақпараттық қайшылықтардың» туындау заңдылықтары анықталды. Іздердің артықтығы немесе демонстративтілігі көбінесе психологиялық шиеленістің жəне субъектінің гиперкомпенсацияға ұмтылысының салдары екені дəлелденді. Инсценировка белгілерін анықтау оқиға дамуының объективті логикасы мен қылмыскердің жағдайдың «шынайылығы» туралы субъективті түсініктері арасындағы сəйкессіздіктерді іздеуге негізделуі тиіс екені негізделді. Аталған мəселелерді шешу оқиға орнын қараудың тиімділігін арттыруға, кінəлілерді əшкерелеу мерзімін қысқартуға жəне жасанды түрде жасалған нұсқалардан туындайтын тергеу қателіктерінің қаупін азайтуға мүмкіндік береді. Алынған тұжырымдар инсценировка туралы криминалистік ілімнің дамуына жəне тергеу əрекеттерінің тактикасын жетілдіруге ықпал етеді.