Тұлғаға қарсы зорлық-зомбылық қылмыстарын саралаудағы құқық қолданудың негізгі мəселесі – қинауды аралас құрамдардан: жүйелі түрде ұрып-соғудан жəне денсаулыққа қасақана жеңіл немесе орташа ауырлықтағы зиян келтіруден ажырату критерийлерінің бұлыңғырлығы болып табылады. Тұрмыстық зорлық-зомбылықты декриминализациялауға немесе қайта криминализациялауға бағытталған қылмыстық заңнамадағы өзгерістер құқықтық коллизияларды тудырды. Практикада тергеу органдары жəбірленушінің психикалық жəне физикалық зардаптарының жүйелі сипатын ескермей, дəлелдеуі қиын «Қинау» бабын неғұрлым қарапайым құрамдармен (ұрып-соғу) жиі ауыстырады. Жəне керісінше, денсаулыққа зиян келтірген біржолғы жанжалдар қате түрде қинау ретінде түсіндіріліп, жазаның əділдік принципінің бұзылуына əкеледі. Мақаланың мақсаты – «Қинау» бабы диспозициясына кешенді қылмыстық-құқықтық талдау жасау, оны ұрып-соғу мен денсаулыққа зиян келтіруден ажыратудың материалдық жəне психологиялық критерийлерін анықтау, сондай-ақ сот-тергеу органдары үшін жүйелі зорлық- зомбылықты саралау бойынша нақты əдістемелік ұсынымдар əзірлеу. Жұмыста формальды-догматикалық əдіс (қылмыстық заңды талдау), салыстырмалы- құқықтық əдіс, жүйелі-құрылымдық тəсіл, сондай-ақ сот практикасы материалдарын жəне сот- медициналық жəне психологиялық сараптамалар қорытындыларын контент-талдау қолданылды. Зерттеу барысында қинаудың негізгі маркері əрекеттердің жиілігі ғана емес, сонымен бірге ерекше мақсат – терең психикалық зардаптар келтіру жəне жəбірленушіні бақылауда ұстау екендігі дəлелденді. «Жүйелілікті» есептеудің авторлық алгоритмі ұсынылды. Қинау кезіндегі моральдық зиянды тіркеу үшін міндетті түрде сот-психологиялық сараптамасын жүргізу қажеттілігі негізделді. Маңыздылығы тергеу қателіктерін болдырмауға жəне тұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарын құқықтық қорғау деңгейін арттыруға мүмкіндік беретін ұсынымдарды əзірлеуде жатыр.
Мақала ашу
Аңдатпа:
Журналдың шыққан жылы:
2026
Журнал нөмірі:
2(102)
Тақырып: Құқық
Қазақ
English
Русский