Аңдатпа: Инклюзивті білім беруді енгізудегі басты мəселе – мұғалімдердің белсенді қатысуын қамтамасыз ету. Инклюзияның сəттілігі олардың кəсіби құзыреттілігімен, өз жұмысының маңыздылығы мен жауапкершілігін түсінуімен, əртүрлі қажеттіліктері бар балалардың даму ерекшеліктерін білуімен, сондай-ақ олардың жеке қасиеттерімен жəне оқыту əдістерімен тікелей байланысты. Алайда, толық қамтуға айтарлықтай кедергі болып педагогтардың арнайы білім беру тəсілін қажет ететін балалармен қарым-қатынасқа психологиялық жəне кəсіби дайындығының жоқтығы жатады. Білім беру ұйымдарындағы мұғалімдердің инклюзивті білім беру процесін ұйымдастыруға жедел жəне тиімді дайындығының деңгейін бағалау. Мұғалімдердің инклюзивті ортада жұмыс істеуге жедел жəне тиімді дайындығын бағалау үшін өзін-өзі бағалауды, стандартталған тестілеуді жəне олардың жұмыс өнімдерін сараптамалық бағалауды қамтитын бағалау əдістерінің жиынтығы пайдаланылды. Зерттеу мұғалімдердің инклюзивті білім беру туралы хабардарлығы туралы ақпарат берді (оның мақсаттары, принциптері жəне əдістері); мүмкіндігі шектеулі балаларға деген олардың қарым-қатынасы жəне инклюзияны жүзеге асыру; олардың инклюзивті білім беруді ұйымдастырудағы практикалық дағдылары; əртүрлі білім беру қажеттіліктері бар балаларды бірлесіп оқыту кезінде олардың жұмысындағы өзгерістер; инклюзивті процестің барлық қатысушылары арасындағы қарым-қатынастар жəне осы қатынастар құрылатын құндылықтар

Аңдатпа: Зерттеудің негізгі мəселесі: Қазіргі жоғары мектепте болашақ мамандарды кəсіби тұлға ретінде қалыптастыру жəне дамыту қажеттілігі өзекті болып отыр. Алайда, жоғары оқу орнында оқу кезеңінде студенттердің кəсіби таңдауда тəуелсіздігі мен хабардарлығы жеткіліксіз. Бұл олардың шығармашылық кəсіби өсуіне жəне еңбек нарығының сұраныстарына бейімделуіне кедергі келтіреді. Мақаланың мақсаты: Жоғары кəсіби білім беру жүйесінде студенттердің кəсіби қалыптасу процесінде шығармашылық дамуының маңыздылығын негіздеу жəне осы үдерістегі негізгі мəселелерді анықтау. Зерттеу əдістері: Мақалада ғылыми жəне əдістемелік əдебиеттерге теориялық талдау жүргізілген. Зерттеу барысында жоғары оқу орындарындағы білім беру үдерісіне, студенттердің кəсіби қалыптасу кезеңдеріне жəне шығармашылық даму факторларына шолу жасалған. Алынған нəтижелер: Жоғары оқу орнында оқу кезеңінде студенттердің кəсіби таңдауда жеткілікті тəуелсіздік пен хабардарлық деңгейі төмен екендігі анықталды. Кəсіби қалыптасу процесінде студенттердің шығармашылық дамуы елдің кадрлық əлеуетін жаңғырту жəне дамыту міндеттерін тиімді шешуге мүмкіндік беретіндігі негізделген. Зерттеудің практикалық маңыздылығы: Зерттеу нəтижелері жоғары оқу орындарында білім беру бағдарламаларын жетілдіруге, студенттердің кəсіби құзыреттілігін дамытуға жəне шығармашылық əлеуетін арттыруға бағытталған əдістемелік ұсыныстар əзірлеуге негіз бола алады.

Аңдатпа: Негізгі мəселе: Қазіргі баскетбол ойыны жоғары қарқындылығымен, ойын жағдайларының жылдам өзгеруімен жəне спортшылардың техникалық-тактикалық шеберлігіне қойылатын талаптардың артуымен ерекшеленеді. Сондықтан баскетболшылардың техникалық жəне тактикалық даярлығын жетілдіру мəселесі спорттық дайындық теориясы мен əдістемесінің маңызды бағыттарының бірі болып табылады. Жоғары нəтижеге қол жеткізу үшін ойыншылардың техникалық элементтерді сапалы орындауы ғана емес, сонымен қатар оларды нақты ойын жағдайында тиімді қолдана білуі қажет. Осыған байланысты техникалық жəне тактикалық дайындықтың өзара байланысын зерттеу жəне оларды жетілдірудің тиімді жолдарын анықтау өзекті ғылыми мəселе болып табылады. Мақсаты: Баскетболдағы техникалық жəне тактикалық əдістемелерді жетілдірудің теориялық негіздерін зерттеу жəне оқу-жаттығу процесінде қолданылатын тиімді əдістерді анықтау. Əдістері: Зерттеу барысында ғылыми əдебиеттерге теориялық талдау, салыстыру, жүйелеу жəне жалпылау əдістері қолданылды. Баскетболшылардың техникалық жəне тактикалық даярлығына арналған отандық жəне шетелдік ғылыми еңбектер қарастырылды. Сонымен қатар спорттық дайындық теориясы, дене тəрбиесі педагогикасы жəне спорттық жаттықтыру мəселелеріне арналған ғылыми зерттеулер сараланды. Нəтижелері жəне олардың маңыздылығы: Зерттеу нəтижелері техникалық жəне тактикалық даярлықтың өзара тығыз байланыста жүзеге асырылатынын көрсетті. Баскетболшылардың ойын тиімділігін арттыруда ойын жағдайларын модельдеу, бейнеанализ технологияларын пайдалану, цифрлық бақылау жүйелерін енгізу жəне командалық өзара əрекеттестікті жетілдіру маңызды рөл атқаратыны анықталды. Техникалық жəне тактикалық дайындықты кешенді түрде ұйымдастыру спортшылардың жарыстық əрекеттерінің нəтижелілігін арттырады. Зерттеу нəтижелері дене шынықтыру жəне спорт саласындағы мамандардың, жаттықтырушылардың жəне жоғары оқу орындары студенттерінің тəжірибелік қызметінде қолдануға ұсынылады.

Аңдатпа: Мақалада қазіргі қоғамды цифрландыру жағдайында мінез-құлыққа тəуелділіктің ең өзекті түрлерінің бірі ретінде интернетке тəуелділігі бар жасөспірімдерде коммуникативтік дағдыларды дамыту мəселесі қарастырылады. Отандық жəне шетелдік зерттеулердің теориялық талдауы интернетке тəуелділік мінез-құлқының ауырлығы мен жасөспірімдердің коммуникативтік саласының ерекшеліктері, соның ішінде əлеуметтік мазасыздық деңгейі, эмпатия, коммуникативтік құзыреттілік, өзін-өзі реттеу жəне тұлғааралық байланыстарға сенімділік арасындағы байланысты анықтады. Зерттеудің мақсаты жасөспірімдердегі коммуникацияның психологиялық жəне жеке- типологиялық ерекшеліктерін анықтау жəне талдау, сондай-ақ интернетке тəуелділіктің оның қалыптасуының əртүрлі кезеңдеріндегі ауырлығын анықтау болды. Зерттеу əдіснамасы ғылыми əдебиеттерді талдауды, теориялық тұжырымдамаларды жүйелеуді, сондай-ақ психодиагностиканың эмпирикалық əдістерін (тестілеу, сауалнамалар, сандық жəне сапалық деректерді талдау) пайдалануды қамтитын кешенді тəсілге негізделген. Алынған нəтижелер интернетке тəуелділіктің əртүрлі деңгейі бар жасөспірімдер арасында коммуникативтік құзыреттілік көрсеткіштерінде статистикалық тұрғыдан маңызды айырмашылықтардың бар екенін көрсетеді. Алдын алу жəне психокоррекция бағдарламаларын əзірлеу жəне енгізу кезінде тұлғаның жеке психологиялық ерекшеліктерін ескеру қажеттілігі расталды, бұл осы тəуекел тобындағы əлеуметтік мазасыздықты азайту жəне тұлғааралық дағдыларды жақсарту үшін мақсатты араласуларды жасауға негіз болады.

Аңдатпа: Бұл мақалада жаһандық экономикалық трансформация жағдайында Қазақстан Республикасының инвестициялық əлеуетінің 2025 жылы дамуы талданады. Мақалада «инвестициялық əлеует» ұғымының теориялық жəне əдіснамалық негіздері, оның құрылымдық компоненттері: ресурстық жəне шикізат ресурстары, еңбек, инфрақұрылым, институционалдық, қаржылық жəне инновациялық қарастырылады. ҚР Ұлттық банкі мен Ұлттық экономика министрлігінің ағымдағы статистикалық деректеріне сүйене отырып, елдің ағымдағы инвестициялық əлеуетіне талдау жүргізілді. Дамудың негізгі қозғаушы күштері (бай минералды-шикізат базасы, геосаяси орналасуы, цифрлық инфрақұрылым жəне интеграциялық байланыстар) жəне жүйелік шектеулер (ресурстарға тəуелділік, əкімшілік кедергілер, білікті кадрлардың жетіспеушілігі жəне аймақтық дамудың біркелкі еместігі) анықталды. Мақалада инвестицияларды тартудың қолданыстағы институционалдық тетіктері қарастырылады: жаңартылған нормативтік база («Инвестициялар туралы» Заңға түзетулерді қоса алғанда), жеңілдік режимі бар арнайы экономикалық аймақтар жəне мемлекеттік- жекеменшік серіктестік тəжірибелері. «Қазақстан 2050» Стратегиясы аясында инвестициялық саясаттың басым салалық бағыттары анықталды: жасыл энергетика, агроөнеркəсіптік кешен, цифрлық экономика, логистика жəне өндіріс. Автор инвестициялық əлеуетті арттыру бойынша бірқатар шараларды ұсынады, соның ішінде реттеуші ортаны жақсарту, адами капиталды дамыту, инфрақұрылымды жаңғырту, инвестицияларды қаржылық қолдау жəне маркетингтік бастамалар. Зерттеу барысында ресми статистика деректерін, мемлекеттік органдар мен халықаралық ұйымдардың аналитикалық есептерін талдауды қамтитын сандық жəне сапалық əдістер қолданылды. Қорытындыда инвестициялық əлеуетті дамытуға жүйелі тəсіл ұзақ мерзімді экономикалық өсу мен Қазақстанның əлемдік экономикадағы бəсекеге қабілеттілігін арттырудың кілті болып табылатыны атап өтілген.

Аңдатпа: Негізгі мəселе: бизнес-процестердің ашықтығын жəне ақпараттың қолжетімділігін арттыра отырып, тұтынушылар (білім беру саласына қатысушылар) тауарлар мен қызметтерді пассивті алушылардан əлеуметтік жауапкершілік саласындағы университеттердің корпоративтік саясатын қалыптастырудың белсенді қатысушыларына айналады. Бұл университеттерге өздерінің бизнес-модельдеріне тұрақты даму əдістерін енгізуге күшті экономикалық ынталандыруды тудырады. Бизнес-процестердің цифрлық трансформациясы тұтынушы мен компания арасындағы өзара іс-қимылдың жаңа арналарын ашады. Цифрлық платформалар тұтынушыларға тұрақты дамуды белсенді түрде көрсетуге жəне университеттерге өз стратегияларын өзгермелі қоғамдық талаптарға тез бейімдеуге мүмкіндік беретін екіжақты ақпарат алмасуды қамтамасыз етеді. Осылайша, мақалада жоғары оқу орындарының бизнес-процестерін тұрақты дамыту қағидаттарын тиімді іске асыруды қамтамасыз ететін білім беру саласы мен университеттер тұтынушыларының виртуалды ортадағы өзара іс-қимылының тұжырымдамалық моделі ұсынылған. Цифрлық дағдылар мен тұрақты даму сауаттылығына сұраныстың артуы тұтынушылардың қалауын ғана емес, сонымен қатар корпоративтік стратегияларды да қалыптастырады. Мақсаты:жоғары оқу орнының тұрақтылық талаптарына корпоративтік бейімделуіне ықпал ететін білім беру саласы мен университеттердің тұтынушыларының цифрлық ортадағы өзара іс-қимылының тұжырымдамалық моделін əзірлеу жəне эмпирикалық растау болып табылады. Əдістері: тұтынушылардың университеттердің тұрақтылығына əсерін кешенді зерттеу үшін виртуалды ортада сапалық жəне сандық əдістерді біріктіретін аралас əдіс қолданылды. 50 қазақстандық университеттің сараптамалық зерттеуі мен корреляциялық талдауын қоса алғанда. Бұл тəсіл авторларға сараптамалық бағалау негізінде əсер етудің негізгі механизмдері мен тиімділік факторларын анықтауға, содан кейін университеттердің кең үлгісінде анықталған заңдылықтарды сандық бағалауға мүмкіндік берді. Нəтижелері жəне олардың маңыздылығы: нəтижелер модельдің өзектілігін жəне оның болжамды əлеуетін растай отырып, виртуалды тұтынушылардың белсенділігі мен жоғары оқу орындарының тұрақтылық көрсеткіштері арасындағы статистикалық маңызды байланысты көрсетеді. Зерттеудің қорытындылары білім беру саласының ақпараттандырылған жəне белсенді тұтынушылары контекстінде тұрақты бизнес стратегияларын қалыптастыруда трансформациялық рөл атқарады. цифрландыру жəне еңбек нарығының эволюциясы.

Аңдатпа: Негізгі мəселе: Посткеңестік кеңістікте еңбек күшінің трансшекаралық мобильділігі артқан қазіргі жағдайда азаматтардың өз мемлекеттерінен тыс жерде еңбек етуіне байланысты зейнетақы құқықтарын реттеу мəселесі барған сайын өзекті болуда. Зерттеу Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) мүше мемлекеттердің еңбекші азаматтарын зейнетақымен қамтамасыз ету туралы келісімнің күшіне енуімен байланысты зейнетақы жүйесіндегі экономикалық-құқықтық өзгерістерді талдауға бағытталған. Бұл халықаралық-құқықтық акт интеграциялық бірлестікке қатысушы елдерде еңбек ететін азаматтардың зейнетақы құқықтарын қалыптастыру стандарттарын үйлестіруге жəне жақындатуға бағытталған. Мақсаты: Зейнетақымен қамсыздандыру саласындағы халықаралық үйлестіруді тереңдетудің Еуразиялық экономикалық кеңістіктің əлеуметтік интеграциясы мен тұрақты дамуының маңызды факторы ретіндегі қажеттілігі туралы қорытынды жасау. Əдістері: Зерттеуде жалпығылыми жəне арнайы əдістер, сондай-ақ Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының зейнетақы жүйелеріне салыстырмалы- экономикалық жəне жүйелік талдау тəсілдері қолданылды. Нəтижелері жəне олардың маңызы: Жұмыста еңбек (сақтандыру) өтілі мен зейнетақы жарналарының пропорционалды қаржылық есебінің тетіктері қарастырылады. Ерекше назар негізгі зейнетақы модельдерінің – ынтымақты (бөлу/еңбекке негізделген) жəне жинақтаушы жүйелердің сипаттамаларына аударылған, олардың əрқайсысы тиісті елдердің əлеуметтік- экономикалық реформаларының ерекшеліктерін бейнелейді. Автор ғылыми айналымға «Еуразиялық зейнетақы» ұғымын енгізеді, ол ЕАЭО-ға мүше екі немесе одан да көп мемлекеттердің қаражаттары есебінен, əр елде жинақталған еңбек өтілі мен зейнетақы жарналарына байланысты қалыптасатын зейнетақы төлемдерінің жиынтығы ретінде түсіндіріледі. Жүргізілген талдау негізінде ұлттық зейнетақы жүйелерінің өзара іс-қимыл тетіктерін жетілдіруге бағытталған ұсыныстар тұжырымдалған. Бұл ұсыныстар əлеуметтік əділеттілікті нығайтуға жəне еуразиялық интеграция аясында ұзақ мерзімді тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған.

Аңдатпа: Осы баптың мақсаты Қазақстанда тұратын кем дегенде бiр өнертапқыштың қатысуына қатысты Қазақстанның патенттiк қызметiне эмпирикалық талдау жүргiзу жəне патенттеу рəсiмдерi туралы ақпарат беру болып табылады. Эмпирикалық зерттеу патенттік ведомстволардың деректер базасын зерделеу жəне сарапшы-консультанттармен əңгімелесу негізінде жүргізіледі. Талдау отандық үміткерлердің іріктеме арасында басым екенін көрсетті. Шетелдiк өтiнiш берушiлер негiзiнен коммерциялық компаниялар болып табылады. Үлгідегі барлық өтінімдердің үштен бірінен азы əйел iiөнертапқышты қамтыды. Алайда, əйелдердiң орташа қатысу деңгейi əлемдiк орташа деңгейге жақын. Қазақстандағы өнертабыстар мен патенттер арасындағы өзара байланысқа нақты талдау жасауды қамтамасыз ету. Бұдан басқа, Қазақстанда инновациялық қызметті патенттеу жəне сараптау рəсімдері туралы ақпарат ұсынылсын. Зерттеу барысында ресми сайттардағы қолда бар деректер базасын талдау жəне Павлодар қаласы бойынша сарапшы-консультанттармен əңгімелесу пайдаланылды. Зерттеу нəтижесі – компаниялар мен университеттердің ғылыми орталықтарының ғылыми-зерттеу жəне патенттеу арасындағы өзара байланыс туралы ағымдағы білімі.

Аңдатпа: Мақала Қазақстан Республикасында балалардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты жаңғырту жағдайында отбасылық-құқықтық қатынастарда бала құқықтарын қорғаудың құқықтық тетіктерінің тиімділігін зерттеуге арналған. Тақырыптың өзектілігі отбасылық қолайсыздық, зорлық-зомбылық тəуекелдерінің сақталуымен жəне алдын алу шараларының жеткіліксіз нəтижелілігімен негізделеді. Кəмелетке толмағандардың құқықтарын қорғаудың қолданыстағы жүйесінің тиімділік деңгейін айқындау жəне оны жетілдіру бағыттарын анықтау. Зерттеудің əдіснамалық негізін Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Баланың құқықтары туралы» Заңын, «Неке (ерлі-зайыптылық) жəне отбасы туралы» Кодексті, халықаралық шарттарды талдау, сондай-ақ сот жəне əкімшілік практиканы жалпылау құрайды. Жүйелік, салыстырмалы-құқықтық жəне формальды-заңдық талдау əдістері қолданылды. Қазақстан Республикасында балалардың құқықтарын қорғаудың соттық, əкімшілік жəне профилактикалық тетіктерін қамтитын кешенді моделі қалыптасқаны анықталды. Зорлық- зомбылық пен буллинг үшін жауапкершілік күшейтілді, Бала құқықтары жөніндегі уəкіл институты дамуда. Сонымен қатар, ведомствоаралық үйлестірудің жеткіліксіздігі, ерте профилактиканың əлсіз дамуы жəне кəмелетке толмағандардың өз құқықтарын қорғау тəсілдері туралы ақпараттандырылу деңгейінің төмендігі мəселелері айқындалды. Жүйенің тиімділігін арттыру ведомствоаралық өзара іс-қимылды күшейту, профилактикалық бағдарламаларды дамыту жəне баланың құқықтарын қамтамасыз етудің негізгі ортасы ретінде отбасы институтын нығайту арқылы мүмкін болады.

Аңдатпа: Қазақстанда мемлекеттік басқарудың белсенді цифрландыру жағдайында электрондық үкіметті енгізу үшін тиімді құқықтық негізді құру ең маңызды міндет болып табылады. Бұл қауіпсіздік деңгейін, жеке деректерді қорғауды арттыру жəне мемлекеттік органдар арасында үйлестіруді жақсартуды талап етеді. Цифрлық технологияларда жылдам өзгерістерге байланысты электрондық қызметтер саласындағы құқықтық реттеу қоғам қажеттіліктеріне сəйкес болмай, мемлекеттік цифрлық инфрақұрылымның тиімді жұмыс істеуіне қауіп төндіреді. Қазақстандағы электрондық үкіметті реттейтін нормативтік құқықтық актілерді салыстырмалы құқықтық талдау жүргізу, цифрлық қызметтерді құқықтық реттеуде кездесетін негізгі мəселелерді анықтау жəне оларды шешу жолдарын ұсыну, қауіпсіз əрі тиімді құқықтық негізді қалыптастыруға бағытталған. Зерттеуде салыстырмалы-құқықтық, формальды-юридикалық жəне жүйелік талдау əдістері қолданылды. Электрондық қызметтер көрсетуге қатысты Қазақстан Республикасының негізгі нормативтік актілері, сондай-ақ халықаралық тəжірибелер талданды, олардың қатарында мемлекеттік қызметтер, цифрландыру жəне жеке деректерді қорғау заңдары бар. Зерттеу Қазақстандағы электрондық үкіметтің құқықтық базасы деректерді қорғау, электрондық қызметтерді стандартизациялау жəне мемлекеттік платформаларды бірыңғай цифрлық жүйеге интеграциялау саласында жетілдіруді қажет ететінін көрсетті. Жұмыстың практикалық маңызы құқықтық реттеуді жетілдіруге қатысты ұсыныстар əзірлеуде, бұл деректердің қауіпсіздігін жақсартуға, цифрландыру процесін жеделдетуге жəне азаматтарға мемлекеттік қызметтерді қолжетімділігін арттыруға мүмкіндік береді.