Аңдатпа: Зерттеу тақырыбы жеке тұлғаны əлеуметтендірудің негізгі институты ретінде қазіргі қоғамдағы отбасының маңыздылығымен анықталады. Отбасы адамға қоршаған шындық туралы жан – жақты білім береді, адамгершілік, эстетикалық, рухани құндылықтар мен дəстүрлерді таратады, екінші жағынан, қазіргі қоғам мен қазіргі отбасын талдау көрсеткендей, ата-аналар əрдайым баланың ыңғайлы əлеуметтенуіне қолайлы жағдай жасай алмайды, жасай алады жəне жасай алады, бұл əртүрлі əлеуметтік мəселелерге əкеледі. Отбасылық қарым-қатынас сипатының баланың жеке қасиеттерін қалыптастыруға əсер ету ерекшеліктерін зерттеу. Теориялық (ғылыми əдебиеттерді талдау, синтездеу, жалпылау), эмпирикалық (бақылау, сауалнама, психодиагностикалық əдістер, сұхбат), алынған мəліметтерді математикалық- статистикалық өңдеу. Мақалада отбасылық қарым-қатынастардың Қазақстандағы баланың жеке дамуына əсер ету ерекшеліктері сипатталған жəне тек ғылыми зерттеулерді ғана емес, сонымен қатар ата- аналар мен мұғалімдерге арналған практикалық нұсқаулықты қамтитын маңызды тақырып болып табылады. Ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейін зерттеушілер, дəрігерлер, философтар мен тəрбиешілер баланың жеке басын қалыптастырудың негізгі институты ретінде тəрбие мен отбасы мəселелеріне жүгінді.

Аңдатпа: Климаттың өзгеруі, табиғи ресурстардың сарқылуы жəне өсіп келе жатқан əлеуметтік теңсіздік сияқты жаһандық сын-қатерлер жағдайында университеттер тұрақты даму құзыреттілігі бар мамандарды дайындауда басты рөл атқарады. Дегенмен, білім беру процесінің тиімділігін төмендететін осы құзыреттерді бағалаудың стандартталған құралдарының жоқтығы негізгі мəселе болып қала береді. Білімді бағалаудың дəстүрлі əдістері, соның ішінде тесттер мен емтихандар студенттердің сыни ойлауын, жүйелік талдауын, стратегиялық жоспарлауын жəне пəнаралық дағдыларын толық бағалай алмайды. Студенттердің тұрақты даму құзыреттіліктерін бағалаудың қолданыстағы құралдарын талдау жəне олардың жоғары оқу орындарында бейімделуі бойынша ұсыныстарды тұжырымдау. Зерттеуде ғылыми əдебиеттерге жүйелі шолу, салыстырмалы талдау жəне құралдардың жіктелуі қолданылды. Əдістердің топтарын анықтауға ерекше назар аударылады: өзін-өзі бағалау, бақылау, тестілеу, жоба тапсырмалары, портфолио жəне цифрлық технологиялар. Талдау көрсеткендей, тиімді құзыретті бағалау əр түрлі құралдардың үйлесімі арқылы жүзеге асады, бұл олардың əрқайсысының шектеулерінің орнын толтыруға көмектеседі. Тестілеуді, жобалық тапсырмаларды жəне өзін-өзі бағалауды кешенді қолдану ең перспективалы деп танылды. Зерттеу нəтижелерін университеттер құзыреттілікті бағалау тəжірибесін жетілдіру жəне тұрақты даму үшін білім беру саласындағы ұлттық əдістемені əзірлеу үшін пайдалана алады. Бұл білім беру процесінің объективтілігін жəне тұрақты экономика үшін мамандарды дайындау сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Аңдатпа: Қазіргі əлеуметтік-мəдени өзгерістер жағдайында отбасы институты айтарлықтай өзгерістерге ұшырайды. Тұрақты тұлғааралық қатынастарды қалыптастыру сатысында тұрған жас отбасылар əсіресе осал. Осылайша, зерттеудің өзектілігі проблематиканың əлеуметтік маңыздылығына, отбасы институтын нығайту қажеттілігіне жəне жас жұбайларға психологиялық көмек көрсетудің ғылыми негізделген тəсілдерін дамытуға байланысты. Жас отбасылардағы тұлғааралық қақтығыстардың алдын алуға ықпал ететін психологиялық факторлар мен механизмдерді анықтау жəне сипаттау. Зерттеу мəселесі бойынша ғылыми əдебиеттерді теориялық талдау, ерлі-зайыптылардың жанжал деңгейі мен коммуникативті ерекшеліктерін анықтау үшін сауалнама жəне сауалнама; Т. Томастың сауалнамасы, эмоционалды интеллект деңгейіне тест (Н. Холл), “коммуникативті толеранттылық деңгейін диагностикалау” əдісі (В.В. Бойко). Мақалада қақтығыстардың ең типтік түрлерінің пайда болуына əсер ететін себептер келтірілген, олардың негізінде əртүрлі негіздер жатыр. Қақтығыстар қайшылықтардың ауырлығына, адамдардың жанжалға қатысу дəрежесіне қарай бөлінеді. Сондай-ақ, қақтығыстар ашық жəне жасырын, оңай шешілетін жəне шешілмейтін, сындарлы жəне деструктивті.

Аңдатпа: Негізгі проблема: зерттеу тақырыбы қазіргі жасөспірімнің мазмұны мен даму қарқыны бойынша тез өзгеретін ақпараттық əлемде өмір сүруіне байланысты. Осыған байланысты жасөспірімдер наразылық сезімін дамытады, көбінесе бейсаналық, стихиялы, түсініксіз, бірақ сонымен бірге олардың даралануы артады, жоғалтқан кезде, түсінбеген кезде, қолдаусыз жəне алынбаған жалпы əлеуметтік қызығушылық агрессивтілікке əкелуі мүмкін. Мақсаты: зерттеу жасөспірімдердің агрессивтілігінің көрінісі мен жеңуінің психологиялық ерекшеліктерін зерттеуден тұрады. Əдістер: генетикалық мазмұндық логиканың онтологиялық принципі, нақты бейнелерді түрлендіру əдісі, Абстрактіліден нақтыға көтерілу əдісі, Басс-Дарки агрессиясының жай-күйінің сауалнамасы; к. Маховер модификациясындағы Халс пен Харристің “Менің отбасым” (ІҚМ) проективті əдістемесі; Спилбергер-Ханиннің” мазасыздықты зерттеу”, Е.Т.Соколова, Е.О. Федорова, Т. Смиттің “өзін-өзі бағалаудың өзіне деген сенімділікке əсері”, түзету бағдарламасы. Нəтижелер олардың маңыздылығы: мақалада жасөспірімдердегі агрессивтіліктің пайда болуына əсер ететін себептер келтірілген. Жасөспірімнің физиологиясында, мүмкін мінез- құлық мотивациясында, мүмкін күшті эмоционалды теріс фонның дамуында, мүмкін əлеуметтік жағымсыз жағдайларда жəне т.б. мүмкін болатын себептер

Аңдатпа: Мақалада зерттеу құзіреттілігі қазіргі білім беру жағдайындағы негізгі құзіреттілік ретінде қарастырылады. Авторлар оның динамикалық өзгерістер мен ақпараттың көптігі дəуіріндегі маңыздылығын атап көрсетеді, бұл кезде ақпаратты сыни тұрғыдан талдау, сұрақтарды тұжырымдау жəне шешімдерді табу қабілеті өмірлік маңызды болады. Зерттеу мақсат қою, деректерді жоспарлау, жинау, өңдеу жəне интерпретациялау, сондай-ақ зерттеу нəтижелерін ұсыну қабілетін қамтитын зерттеу құзыреттілігін анықтаудан басталады. Авторлар оның құрамдас бөліктерін, соның ішінде ғылыми зерттеу əдістемесін білуді, əртүрлі зерттеу құралдарын меңгеруді, əртүрлі көздерден алынған ақпаратпен жұмыс істеу қабілетін талдайды. Қорытындылай келе, авторлар қазіргі əлемге сəтті бейімделу үшін зерттеу құзыреттілігінің жоғары маңыздылығын растайтын қорытындыларды қорытындылайды. Олар білім берудің барлық деңгейлерінде осы құзіреттілікті қалыптастырудың тиімді əдістерін одан əрі зерттеуге жəне дамытуға шақырады. Түйінді Сөздер: құзыреттілік, зерттеу құзыреттілігі, зерттеу қызметі, тренингсоңында авторлар қазіргі əлемге сəтті бейімделу үшін зерттеу құзыреттілігінің жоғары маңыздылығын растай отырып, өз тұжырымдарын қорытындылайды. Олар білім берудің барлық деңгейлерінде осы құзыреттілікті қалыптастырудың тиімді əдістерін одан əрі зерттеуге жəне дамытуға шақырады.