Аңдатпа: Зерттеу тақырыбы жеке тұлғаны əлеуметтендірудің негізгі институты ретінде қазіргі қоғамдағы отбасының маңыздылығымен анықталады. Отбасы адамға қоршаған шындық туралы жан – жақты білім береді, адамгершілік, эстетикалық, рухани құндылықтар мен дəстүрлерді таратады, екінші жағынан, қазіргі қоғам мен қазіргі отбасын талдау көрсеткендей, ата-аналар əрдайым баланың ыңғайлы əлеуметтенуіне қолайлы жағдай жасай алмайды, жасай алады жəне жасай алады, бұл əртүрлі əлеуметтік мəселелерге əкеледі. Отбасылық қарым-қатынас сипатының баланың жеке қасиеттерін қалыптастыруға əсер ету ерекшеліктерін зерттеу. Теориялық (ғылыми əдебиеттерді талдау, синтездеу, жалпылау), эмпирикалық (бақылау, сауалнама, психодиагностикалық əдістер, сұхбат), алынған мəліметтерді математикалық- статистикалық өңдеу. Мақалада отбасылық қарым-қатынастардың Қазақстандағы баланың жеке дамуына əсер ету ерекшеліктері сипатталған жəне тек ғылыми зерттеулерді ғана емес, сонымен қатар ата- аналар мен мұғалімдерге арналған практикалық нұсқаулықты қамтитын маңызды тақырып болып табылады. Ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейін зерттеушілер, дəрігерлер, философтар мен тəрбиешілер баланың жеке басын қалыптастырудың негізгі институты ретінде тəрбие мен отбасы мəселелеріне жүгінді.

Аңдатпа: Климаттың өзгеруі, табиғи ресурстардың сарқылуы жəне өсіп келе жатқан əлеуметтік теңсіздік сияқты жаһандық сын-қатерлер жағдайында университеттер тұрақты даму құзыреттілігі бар мамандарды дайындауда басты рөл атқарады. Дегенмен, білім беру процесінің тиімділігін төмендететін осы құзыреттерді бағалаудың стандартталған құралдарының жоқтығы негізгі мəселе болып қала береді. Білімді бағалаудың дəстүрлі əдістері, соның ішінде тесттер мен емтихандар студенттердің сыни ойлауын, жүйелік талдауын, стратегиялық жоспарлауын жəне пəнаралық дағдыларын толық бағалай алмайды. Студенттердің тұрақты даму құзыреттіліктерін бағалаудың қолданыстағы құралдарын талдау жəне олардың жоғары оқу орындарында бейімделуі бойынша ұсыныстарды тұжырымдау. Зерттеуде ғылыми əдебиеттерге жүйелі шолу, салыстырмалы талдау жəне құралдардың жіктелуі қолданылды. Əдістердің топтарын анықтауға ерекше назар аударылады: өзін-өзі бағалау, бақылау, тестілеу, жоба тапсырмалары, портфолио жəне цифрлық технологиялар. Талдау көрсеткендей, тиімді құзыретті бағалау əр түрлі құралдардың үйлесімі арқылы жүзеге асады, бұл олардың əрқайсысының шектеулерінің орнын толтыруға көмектеседі. Тестілеуді, жобалық тапсырмаларды жəне өзін-өзі бағалауды кешенді қолдану ең перспективалы деп танылды. Зерттеу нəтижелерін университеттер құзыреттілікті бағалау тəжірибесін жетілдіру жəне тұрақты даму үшін білім беру саласындағы ұлттық əдістемені əзірлеу үшін пайдалана алады. Бұл білім беру процесінің объективтілігін жəне тұрақты экономика үшін мамандарды дайындау сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Аңдатпа: Қазіргі əлеуметтік-мəдени өзгерістер жағдайында отбасы институты айтарлықтай өзгерістерге ұшырайды. Тұрақты тұлғааралық қатынастарды қалыптастыру сатысында тұрған жас отбасылар əсіресе осал. Осылайша, зерттеудің өзектілігі проблематиканың əлеуметтік маңыздылығына, отбасы институтын нығайту қажеттілігіне жəне жас жұбайларға психологиялық көмек көрсетудің ғылыми негізделген тəсілдерін дамытуға байланысты. Жас отбасылардағы тұлғааралық қақтығыстардың алдын алуға ықпал ететін психологиялық факторлар мен механизмдерді анықтау жəне сипаттау. Зерттеу мəселесі бойынша ғылыми əдебиеттерді теориялық талдау, ерлі-зайыптылардың жанжал деңгейі мен коммуникативті ерекшеліктерін анықтау үшін сауалнама жəне сауалнама; Т. Томастың сауалнамасы, эмоционалды интеллект деңгейіне тест (Н. Холл), “коммуникативті толеранттылық деңгейін диагностикалау” əдісі (В.В. Бойко). Мақалада қақтығыстардың ең типтік түрлерінің пайда болуына əсер ететін себептер келтірілген, олардың негізінде əртүрлі негіздер жатыр. Қақтығыстар қайшылықтардың ауырлығына, адамдардың жанжалға қатысу дəрежесіне қарай бөлінеді. Сондай-ақ, қақтығыстар ашық жəне жасырын, оңай шешілетін жəне шешілмейтін, сындарлы жəне деструктивті.

Аңдатпа: Негізгі проблема: зерттеу тақырыбы қазіргі жасөспірімнің мазмұны мен даму қарқыны бойынша тез өзгеретін ақпараттық əлемде өмір сүруіне байланысты. Осыған байланысты жасөспірімдер наразылық сезімін дамытады, көбінесе бейсаналық, стихиялы, түсініксіз, бірақ сонымен бірге олардың даралануы артады, жоғалтқан кезде, түсінбеген кезде, қолдаусыз жəне алынбаған жалпы əлеуметтік қызығушылық агрессивтілікке əкелуі мүмкін. Мақсаты: зерттеу жасөспірімдердің агрессивтілігінің көрінісі мен жеңуінің психологиялық ерекшеліктерін зерттеуден тұрады. Əдістер: генетикалық мазмұндық логиканың онтологиялық принципі, нақты бейнелерді түрлендіру əдісі, Абстрактіліден нақтыға көтерілу əдісі, Басс-Дарки агрессиясының жай-күйінің сауалнамасы; к. Маховер модификациясындағы Халс пен Харристің “Менің отбасым” (ІҚМ) проективті əдістемесі; Спилбергер-Ханиннің” мазасыздықты зерттеу”, Е.Т.Соколова, Е.О. Федорова, Т. Смиттің “өзін-өзі бағалаудың өзіне деген сенімділікке əсері”, түзету бағдарламасы. Нəтижелер олардың маңыздылығы: мақалада жасөспірімдердегі агрессивтіліктің пайда болуына əсер ететін себептер келтірілген. Жасөспірімнің физиологиясында, мүмкін мінез- құлық мотивациясында, мүмкін күшті эмоционалды теріс фонның дамуында, мүмкін əлеуметтік жағымсыз жағдайларда жəне т.б. мүмкін болатын себептер

Аңдатпа: Мақалада зерттеу құзіреттілігі қазіргі білім беру жағдайындағы негізгі құзіреттілік ретінде қарастырылады. Авторлар оның динамикалық өзгерістер мен ақпараттың көптігі дəуіріндегі маңыздылығын атап көрсетеді, бұл кезде ақпаратты сыни тұрғыдан талдау, сұрақтарды тұжырымдау жəне шешімдерді табу қабілеті өмірлік маңызды болады. Зерттеу мақсат қою, деректерді жоспарлау, жинау, өңдеу жəне интерпретациялау, сондай-ақ зерттеу нəтижелерін ұсыну қабілетін қамтитын зерттеу құзыреттілігін анықтаудан басталады. Авторлар оның құрамдас бөліктерін, соның ішінде ғылыми зерттеу əдістемесін білуді, əртүрлі зерттеу құралдарын меңгеруді, əртүрлі көздерден алынған ақпаратпен жұмыс істеу қабілетін талдайды. Қорытындылай келе, авторлар қазіргі əлемге сəтті бейімделу үшін зерттеу құзыреттілігінің жоғары маңыздылығын растайтын қорытындыларды қорытындылайды. Олар білім берудің барлық деңгейлерінде осы құзіреттілікті қалыптастырудың тиімді əдістерін одан əрі зерттеуге жəне дамытуға шақырады. Түйінді Сөздер: құзыреттілік, зерттеу құзыреттілігі, зерттеу қызметі, тренингсоңында авторлар қазіргі əлемге сəтті бейімделу үшін зерттеу құзыреттілігінің жоғары маңыздылығын растай отырып, өз тұжырымдарын қорытындылайды. Олар білім берудің барлық деңгейлерінде осы құзыреттілікті қалыптастырудың тиімді əдістерін одан əрі зерттеуге жəне дамытуға шақырады.

Аңдатпа: Мақалада оқу процесінің стресстік жағдайларында студенттердің есте сақтауы мен зейінінің шоғырлануының нашарлауы мəселесі көрсетілген. Емтихан сессиясы кезіндегі психология студенттерінің зейіні мен есте сақтау деңгейінің диагностикасы. Əдістері – «Шульте сандарының қара-қызыл кестелері» əдістемесі. Мақалада зейін мен жады оқу қызметінің тиімділігін қамтамасыз ететін негізгі танымдық ресурстар ретінде қарастырылады. Ақпаратты меңгеру процесінде олардың өзара байланысы мен функционалдық маңыздылығын талдауға баса назар аударылады. Зейін мен есте сақтаудың негізгі түрлері, олардың жіктелуі, сондай-ақ олардың академиялық жүктеме жағдайында көріну ерекшеліктері сипатталған. Зерттеудің эмпирикалық негізі ретінде зейіннің тұрақтылығын, шоғырлануын жəне ауысуын диагностикалауға бағытталған «Қара жəне қызыл Шульте кестелері» əдісі қолданылды. Зерттеуге Инновациялық Еуразия университетінің «Психология» мамандығы бойынша білім алып жатқан 20 студенті қатысты. Бірінші жəне екінші курс студенттерінің үлгеріміне салыстырмалы талдау жүргізгенде, жұмыс қарқынында, қателер саны мен зейін деңгейінде айтарлықтай айырмашылықтар анықталды.

Аңдатпа: Негізгі мəселе: Мақалада оқушылардың танымдық бағыттылығын қалыптастырудың негізгі компоненті ретінде əмбебап оқу əрекеттерін (ƏОƏ) талдау мəселесі қарастырылады. ƏОƏ мемлекеттік міндетті білім беру стандартының контекстінде оқушының тұлғалық дамуының, дербестігі мен өмір бойы білім алуға дайын болуының негізі ретінде сипатталады. Мақсаты: регулятивтік, коммуникативтік, танымдық жəне тұлғалық компоненттерді қоса алғанда, əмбебап оқу əрекеттерінің мəні мен құрылымын ашу.Əсіресе, логикалық операциялар, талдау, жинақтау, салыстыру, жалпылау, оқу міндеттерін қоя білу жəне шеше білу сияқты танымдық ƏОƏ-ге ерекше назар аударылады. ƏОƏ-ні қалыптастыру танымдық белсенділікке, сыни ойлауға жəне оқуға деген уəжге оң ықпал ететіні атап өтіледі. Əдістері: Сонымен қатар, оқу үдерісінде əмбебап оқу əрекеттерін тиімді дамытуға мүмкіндік беретін педагогикалық жағдайлар мен əдістемелік тəсілдер қарастырылады. Қорытындыда ƏОƏ – оқушылардың саналы танымдық əрекетін қалыптастыруға ықпал ететін білім беру процесінің ажырамас бөлігі екені айтылады. Танымдық ƏОƏ-ге ерекше көңіл бөлінеді, себебі олар білімге қызығушылықты арттыру, ойлау, талдау, жоспарлау жəне қорытынды жасау қабілеттерін дамытуға тікелей байланысты. Нəтижелер жəне олардың маңыздылығы: Сондай-ақ, ƏОƏ-ні жүйелі түрде қалыптастыру оқу мотивациясының артуына, дербестікке, рефлексия мен өз іс-əрекетінің нəтижесіне жауапкершілікке тəрбиелеуге ықпал етеді. Бұған қоса, ƏОƏ-ні дамытуға бағытталған оқу үдерісін ұйымдастырудың педагогикалық шарттары, формалары мен əдістері – жобалық қызмет, проблемалық оқыту, метапəндік тəсілдер – қарастырылады.

Аңдатпа: Аграрлық сектор экономикасы табиғи-климаттық факторларға тəуелділік, технологиялық жабдықталудың жеткіліксіздігі жəне қаржыландыруға қол жеткізудің шектеулілігі сияқты жүйелі мəселелерге тап болып отыр, бұл тұрақты даму мен өнімділікті арттыруды қиындатады. Сонымен қатар, мемлекеттік қолдау жəне инновацияларды ынталандыру механизмдері толықтай жетілдірілмеген, бұл агроөнеркəсіптік кəсіпорындардың ішкі жəне сыртқы нарықтардағы бəсекеге қабілеттілігінің төмендеуіне əкеледі. Зерттеудің мақсаты – аграрлық сектордың негізгі экономикалық мəселелерін талдау, олардың пайда болу себептерін анықтау жəне саланы қолдау саясатын жəне құралдарын жетілдіруге ұсыныстар жасау. Зерттеуде салыстырмалы əдіс, жүйелік тəсіл жəне нормативтік-құқықтық база талдауы қолданылып, аграрлық сектордың жағдайы, ресурс потенциалы мен жұмыс тиімділігі бағаланды. Талдау көрсеткендей, агросектордың негізгі проблемалары – табиғи факторларға жоғары тəуелділік, инвестициялар мен инновациялардың жетіспеушілігі жəне мемлекеттік реттеудің жетілмеген жүйесі. Қазіргі заманғы технологияларды енгізу, инфрақұрылымды дамыту жəне ашық қолдау механизмдерін құру агроөнеркəсіп кешенінің тұрақтылығы мен бəсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді. Бұл шараларды іске асыру азық-түлік қауіпсіздігін, жұмыспен қамтуды жəне өңірлердің экономикалық дамуын қамтамасыз етеді. Бұл нəтижелердің маңызы – аграрлық экономиканы дамытуға кешенді тəсіл əзірлеуге мүмкіндік беруінде, ол оның тиімділігін арттыруға жəне қазіргі заманғы сын-қатерлерге бейімделуге бағытталған, бұл елдің əлеуметтік-экономикалық тұрақты дамуы үшін маңызды.

Аңдатпа: Қазақстанда микроқаржы ұйымдарының (МҚҰ) белсенді дамуына қарамастан, жоғары пайыздық мөлшерлемелер, жеткіліксіз реттеу, халықтың шамадан тыс берешегінің тəуекелдері, сондай-ақ ауыл тұрғындары мен шағын кəсіпкерлер үшін микроқаржы қызметтерінің нашар қолжетімділігі мəселелері шешілмей отыр. Қазақстан Республикасының микроқаржы секторын дамытудың қазіргі заманғы үрдістерін талдау, халықаралық тəжірибе мен елдің əлеуметтік-экономикалық жағдайларын ескере отырып, негізгі проблемаларды анықтау жəне оны одан əрі жетілдіру бағыттарын ұсыну. Жұмыста жүйелік талдау əдістері, сонымен қатар статистикалық жəне нормативтік мəліметтерді жалпылау жəне түсіндіру əдістері қолданылды. Трендтерді бағалау микроқаржыландыруды дамытудың халықаралық тəжірибесін ескере отырып, Қаржы нарығын реттеу жəне дамыту агенттігінің жəне басқа да ресми көздердің деректері негізінде жүргізілді. Нəтижелер жəне олардың маңыздылығы: зерттеу қаржылық қызметтерді цифрландыруды, клиенттік базаның өсуін жəне мемлекеттік реттеуді арттыруды қоса алғанда, сектордағы негізгі тенденцияларды анықтады. Микроқаржы ұйымдарының қаржылық инклюзияны қамтамасыз етуде маңызды рөл атқара бастағаны анықталды. Сонымен қатар, шағын несиелердің аумақтық қолжетімділігінде теңгерімсіздік жəне халықтың борыштық жүктемесінің өсуіне байланысты əлеуметтік тұрақсыздық тəуекелдері сақталуда. Алынған нəтижелер сектордың жай-күйінің объективті көрінісін қалыптастыруға жəне оның əлеуетті өсу жəне осал тұстарын анықтауға мүмкіндік береді. Зерттеудің практикалық маңыздылығы: зерттеу материалдары микроқаржы саласындағы мемлекеттік саясатты əзірлеу процесінде, сондай-ақ микроқаржы ұйымдарының даму стратегияларын қалыптастыруда пайдаланылуы мүмкін. Олар сондай-ақ несиелік жүйелердің қаржылық қолжетімділігі мен тұрақтылығын арттыру құралдарын зерттеуге бағытталған ғылыми зерттеулер үшін де қызығушылық тудырады.

Аңдатпа: Зерттеудің негізгі мəселесі: микроқаржы ұйымдары (МҚҰ) жылдам өзгеретін цифрлық ортаға бейімделу қажеттілігімен, реттеудің күшеюімен жəне қызмет көрсетудің жылдамдығы мен ашықтығы тұрғысынан клиенттердің күтулерінің өсуімен бетпе-бет келіп отыр. Бұл ретте оперативті басқару МҚҰ тұрақтылығы мен бəсекеге қабілеттілігінің негізгі элементі ретінде жиі ескірген немесе бөлшектенген платформаларда жүзеге асырылады, бұл шешім қабылдаудың тиімділігін төмендетеді жəне тəуекелдерді арттырады. Мақаланың мақсаты: заманауи үрдістерді анықтау жəне цифрлық технологиялардың микроқаржы ұйымдарын жедел басқару жүйесіне əсерін бағалау, сондай-ақ озық тəжірибелерді талдау негізінде басқару тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар беру. Зерттеу əдістері: зерттеуде салалық əдебиеттерді талдау, жетекші микроқаржы ұйымдарының тəжірибесін зерделеу жəне осы саладағы жедел басқарудың технологиялары мен тəсілдерін дамытудағы заңдылықтарды анықтауға мүмкіндік беретін сарапшылық қорытындылардың қысқаша мазмұны пайдаланылды. Алынған нəтижелер: цифрландыру жəне интеллектуалды басқару жүйелерін енгізу операциялық шешімдердің тиімділігін арттыруға, операциялық тəуекелдерді азайтуға жəне тұтынушыларға қызмет көрсету сапасын арттыруға ықпал ететіні анықталды. Зерттеу олардың тұрақтылығы мен бəсекеге қабілеттілігін арттыру үшін микроқаржы ұйымдарының процестеріне заманауи технологияларды енгізудің өзектілігін растады. Зерттеудің практикалық маңыздылығы: нəтижелерді микроқаржы ұйымдары ішкі процестердің тиімділігін арттыру, тəуекелдерді азайту жəне клиенттерге қызмет көрсетуді жақсарту үшін пайдалана алады. Ұсыныстар мен анықталған технологиялар МҚҰ цифрлық трансформация стратегиясында жүзеге асырылуы мүмкін, сондай-ақ жедел басқарудың нормативтік құқықтық актілерін əзірлеуде қолданылуы мүмкін.