Ғылыми жарияланымдар

Мақалалар мұрағаты

176 мақала
2026№2(102)Ғылыми мақала

Криптография мен жасанды интеллект интеграциясы: ақпараттық қауіпсіздік жүйелерінің тиімділігін арттыру

А.Ғ. Керім

Негізгі мəселе: Қазіргі цифрлық қоғам жағдайында ақпараттық жүйелердің дамуы деректер қауіпсіздігін қамтамасыз ету мəселесінің маңыздылығын арттырып отыр. Осыған байланысты криптография мен жасанды интеллект технологияларының өзара əрекеттесуін зерттеу өзекті ғылыми бағыттардың біріне айналды. Мақс…

2026№2(102)Ғылыми мақала

Терең оқыту əдістерін пайдалана отырып бет-əлпет тану жəне пайдаланушы мінез- құлқын талдауға негізделген интеллектуалды қолжетімділікті басқару жүйесі

А.Т. Берикова, М.М. Илипов

Қазіргі кезде қолжетімділікті бақылау жүйелері тек парольдер мен PIN-кодтарға сүйенген кезде қауіпсіздік талаптарына толық жауап бере алмайды. Мұндай дəстүрлі əдістерді ұрлау, болжап табу немесе басқа адамға беру оңай, сондықтан олар қорғаныс жүйесінің əлсіз буынына айналады. Осы жағдайда пайдал…

2026№2(102)Ғылыми мақала

Жамбыл облысының азық-түлік қауіпсіздігіне əсер ететін экологиялық факторларды тағамдық технологияларды дамыту контекстінде кешенді бағалау

Ж.Б. Исаева

Аридтік өңірлерде азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету жердің тозуы, су ресурстарының тұрақсыздығы жəне жергілікті экологиялық ластанулардың əсерімен күрделене түседі, бұл агроазық-түлік жүйесінің тұрақтылығын төмендетіп, ауыл шаруашылығы өнімдерінің сапасына жəне өңдеу мүмкіндіктеріне кері ə…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Жасанды интеллект технологиясына негізделген спортқа арналған цифрлық платформаның тұжырымдамалық архитектурасы

Ш.Ж. Сеилов, Г.М. Баенова, Т.К. Куангалиева, Б.А. Дукетаев

Спорттың цифрлық трансформациясы жағдайында спортшылардың жеке дайындығынан бастап спорттық инфрақұрылымды басқаруға дейінгі барлық деңгейлерде шешім қабылдауды қолдау үшін жасанды интеллект деректері мен технологияларын жүйелі пайдалану қажеттілігі артып келеді. Бұл жұмыстың мақсаты деректерді …

2025№4(100)Ғылыми мақала

Функционалды тамақтану үшін ешкі сүтіне негізделген сүзбе өнімін өндіру технологиясын зерттеу жəне əзірлеу

М.В. Темербаева, Л.С. Комардина

Мақала функционалды тамақтану үшін ешкі сүтіне негізделген сүзбе өнімін өндіру технологиясын əзірлеуге арналған. Авторлар биологиялық тұрғыдан аса құнды тамақ өнімдерін тұтынудың үздіксіз төмендеуімен сипатталатын Қазақстан Республикасы халқының тамақтану құрылымын қарастырды. Авторлар халықтың …

2025№2(98)Ғылыми мақала

Май бұршақ шаруашылығын дамытуда селекциялық процесті цифрландыру жəне кластерлік талдауды қолдану

Н.Ф. Григорчук, В.А. Артемьева, С.М. Абитаева

Қазақстан жыл сайын май бұршақ егіс көлемін ұлғайтып отырады, бірақ климаттық жағдайға бейімделген сорттардың аздығынан солтүстік жəне шығыс аймақтарда оны өсіру қиын. Жаңа ультра ерте жəне ерте май бұршақ сорттарын жасау үшін ата-аналық формаларды таңдаудың дəстүрлі əдістері айтарлықтай уақыт пен …

2025№2(98)Ғылыми мақала

Егде жастағы адамдарға арналған ет өнімдерінің технологиясында өсімдік компоненттерін қолдану

Ф.Х. Смольникова, А.Д. Мұхаметқали, Б.К. Асенова, Э.К. Окусханова

Егде жастағы халық санының қарқынды өсуі жағдайында денсаулықты сақтауға, жасқа байланысты аурулардың алдын алуға жəне физиологиялық тұрғыдан дұрыс тамақтануды қамтамасыз бағытталған арнайы тағам өнімдерін əзірлеу басты міндеттердің бірі болып табылады. Бұл жұмыстың мақсаты – жоғары тағамдық жəне б…

2025№2(98)Ғылыми мақала

Азық-түлік қауіпсіздігі тұрғысынан Жамбыл облысының ауыл шаруашылығы ландшафтарын тұрақты дамытудың негізгі тəсілдері

Ж.Б. Исаева

Негізгі мəселе: Бірнеше онжылдықтар бойы мемлекеттік жер қорына кіретін ауылшаруашылық жерлерінің бір бөлігінде көптеген облыстардың маусымдық жайылымдарының едəуір бөлігінде суару жəне жайылымдық инфрақұрылымын құру бойынша жұмыстар жүргізіліп жатыр. Алайда, азық-түлік базасын дамытудың қол жеткіз…

2025№2(98)Ғылыми мақала

Медицинаға жасанды интеллектті (AI) енгізу - мүмкіндіктер мен кедергілер

А. Нуртасова, А. Алканова

Қазақстанның ең басты мəселесі – соңғы технологияларға дайын еместігі. Жасанды интеллектті Қазақстанда медицинаға енгізудің оң жəне теріс жақтары осы санатқа жатады. Олармен жұмысты бастау үшін азаматтардың оларға деген көзқарасын анықтау қажет, əсіресе бұл қоғамдық қызметке қатысты болса. Жұмыстың…

2025№2(98)Ғылыми мақала

Пластмассаның тұрақты баламалары: қоршаған ортаның ластануын азайту шешімдері

Е.М. Қуанышев, А.Е. Бекбаева

Бір реттік пластиктің ластануы əлемдегі адам денсаулығының, биоəртүрліліктің жəне экожүйелердің қауіпсіздігіне қатер төндіреді; бұл мəселе Қазақстанның Өскемен қаласында өте өзекті, өйткені онда пластик өнімдер кеңінен қолданылады. Зерттеуде аралас тəсіл қолданылды: күнделікті пластик қолдануды сан…

2025№1(97)Ғылыми мақала

Техногендік түзілімдерден жыныстарды сақтаудың артықшылықтары жəне оның экономикалық талдауы

Д.М. Сансызбаев, С.Н. Лежнев

Бұл мақалада тау-кен қалдықтарынан тұратын техногендік кен орындарын əрі қарай өңдеу үшін оңтайлы ұйымдастырудың қазіргі маңызды мəселесінің шешімдерінің бірі ұсынылды. Сақтау пайдасына тау-кен жұмыстарының соңғы технологиялық кезеңі ретінде үйінді қалыптастырудан бас тарту жобасы ұсынылған. Үйінді…

2025№1(97)Ғылыми мақала

Қашықтықтан оқыту процесінде промпт-инженерияны қолдану

С.С. Прокопенко, И.И. Ляшенко

Заманауи қашықтықтан білім беру əдістеме тұрғысынан сапалы болатын бірегей оқу материалдарын жылдам əзірлеуді талап етеді. Бұл міндет оқытушылар мен əдіскерлерге айтарлықтай жүктеме туғызады. Мақаланың мақсаты – B2 деңгейіндегі ағылшын тілі материалдары мысалында білім беру контентін құру үшін жаса…

2024№4(96)Ғылыми мақала

Техногендік түзілімдерден жыныстарды сақтаудың артықшылықтары жəне оның экономикалық талдауы

Д.М. Сансызбаев, С.Н. Лежнев

Бұл мақалада тау-кен қалдықтарынан тұратын техногендік кен орындарын əрі қарай өңдеу үшін оңтайлы ұйымдастырудың қазіргі маңызды мəселесінің шешімдерінің бірі ұсынылды. Сақтау пайдасына тау-кен жұмыстарының соңғы технологиялық кезеңі ретінде үйінді қалыптастырудан бас тарту жобасы ұсынылған. Үйінді…

2023№3(91)Ғылыми мақала

Палладий фосфинді кешенінің қатысуымен изобутиленді көміртек моноксидімен және спирттермен гидроментоксикарбонилдеу

К.К. Копеева, Т.К. Туркбенов

Негізгі мәселе: қазіргі кезде негізгі өнеркәсіптік органикалық синтез және мұнайхимиялық өнеркәсіпте органикалық қосылыстарды алудың кең қолданылатын ең тиімді әдістерінің бірі көміртек моноксиді негізіндегі синтездер болып табылады. Бұл синтетикалық органикалық химияның маңызды саласы үздіксіз дам…

2023№3(91)Ғылыми мақала

Бағдарламалық құралдарды талдау және жобалау кезеңінде CASE-әдістемелерді қолдану туралы

И.И. Ляшенко

Ақпараттық саланың жаһандануы сақталған және өңделетін ақпарат көлемінің айтарлықтай өсуіне әкелді. Өңдеу жылдамдығын арттыру және алушыға ақпарат беру үшін ақпарат өңделетін жабдықтың қуатын арттыру қисынды. Бірақ мұндай жол компьютерлік жабдықтар мен қолданбалы бағдарламалық жасақтаманы үнемі жаң…

2023№3(91)Ғылыми мақала

Қысыммен жұмыс істейтін жабдыққа сараптама жүргізу бойынша нормативтік-техникалық құжаттаманы әзірлеу

П.В. Дубровин, М.В. Темербаева, Т.И. Урюмцева

Мақала қысыммен жұмыс істейтін жабдыққа арналған нормативтік-техникалық құжаттаманы (әдістемелік ұсыныстарды) әзірлеуге арналған. Авторлар Қазақстан Республикасының Қауіпті өндірістік нысандарындағы өнеркәсіптік қауіпсіздіктің негізгі мәселелерін қарастырды. Өнеркәсіптік сараптама жүргізу кезінде т…

2023№3(91)Ғылыми мақала

макаронные изделия без глютена, псиллиум, улучшитель «Супермак», вакуумирование, экструзия, сушка.

Ф.Х. Смольникова, М.В. Темербаева, Т.И. Урюмцева

Негізгі мәселе: мақала глютенсіз макарон өнімдерін өндірудегі технологиялық параметрлерді әзірлеуге, сондай-ақ глютенсіз макарон өнімдерінің құрылымы мен органолептикалық көрсеткіштерінің қалыптасуына физика-химиялық факторлардың әсерін зерттеуге арналған. Авторлар Қазақстанда глютенсіз тамақ өнімд…

2022№4(88)Ғылыми мақала

Биометриялық аутентификацияның қолданыстағы тәсілдерін талдау

Г.K. Есмагамбетова, А.У. Актаева, K.K. Сагинбаева, A.Н. Исмуканова

Мақалада адамның биометриялық аутентификациясын сипаттау мен талдаудың заманауи үлгілері негізінде биометриялық деректер модельдерін ұсыну, биометриялық верификация алгоритмдерін құру және тұлғаны сәйкестендіру әдістері зерттеледі және талданады. Биометриялық сәйкестендіруде адамның келесі параметр…

2022№4(88)Ғылыми мақала

Білім беру үдерісіндегі ақпараттық-коммуникативтік технологиялардың рөлі

Л.А. Шоклева

Қазақстан Республикасындағы жоғары оқу орындарының қабырғаларында сапалы білім алуды қамтамасыз ету үшін оқу-әдістемелік қамтамасыз етуді сауатты дайындау қажет. Білім беру жүйесінде студенттердің кәсіби және жалпы мәдени құзыреттіліктерін қалыптастыруды, атап айтқанда коммуникативтік және ақпаратт…

2022№4(88)Ғылыми мақала

Қазақстан Республикасында сүт өнімдерін өндіруде ресурс үнемдейтін мембраналық технологияларды қолдану

М.В. Темербаева, Т.И. Урюмцева, П.В. Дубровин

Негізгі мәселе: Қазақстанда «елішілік құндылықты және экспортқа бағдарланған өндірістерді дамыту» Бағдарламасын іске асыру шеңберінде сүттің құрамдас бөліктерін шоғырландыру үшін мембраналық үрдістер енгізілетін жаңа заманауи сүт кәсіпорындары белсенді жаңғыртылып, құрылуда. Бұл шикізатты ұтымды …

2022№4(88)Ғылыми мақала

Балқыту тұздарын таңдау кезінде өңделген ірімшіктердің құрылымдық және реологиялық қасиеттерін эксперименттік зерттеу

М.В. Темербаева, Т.И. Урюмцева

Негізгі мәселе: Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауында алға қойылған басым міндеттерді шешу аясында тамақ өнеркәсібін, оның ішінде сүт өнімдерін дамытуға зор рөл беріліп отыр. Тамақ өнімдерінің сапасын, биологиялық, тағамдық құндылығын және қауіпсіздігін арттыру үшін…

2022№4(88)Ғылыми мақала

Жылу өткізгіштігі төмен отқа төзімді тасты қолдану арқылы энергияны үнемдеу

А.П. Плевако

Соңғы уақытта өндірісте, әсіресе отын жағатын өндірістік қондырғыларға қатысты энергияны үнемдеуге, көп көңіл бөлінуде. Жану үрдісі кезінде бөлінетін жылуды максималды пайдаланудың бірнеше жолы бар, мысалы, технологиялық үрдістің өзінде де, қосымша қондырғыларды орнату арқылы оны максималды пайдала…

2022№2(86)Ғылыми мақала

Аймақтағы өнеркәсіптік кәсіпорында жылу сорғышты пайдалану

А.П. Плевако, М.Б. Акрамов

Шығарылатын жылуды пайдалану көбінесе жылу алмастырғыштарды орнату арқылы шешіледі. Бірақ, бұл 10-150 С-дан төмен жылу температурасында тиімді емес. Мақалада ОСБ 60-165 сорғысының көмегімен салқындату үшін судың жылуын пайдалану мүмкіндіктері қарастырылады, осы жылуды қолданатын жылу сорғысын орна…

2022№2(86)Ғылыми мақала

Ақпараттық жүйелерді жобалау процесінде Case-технологияларды пайдалану туралы

И.И. Ляшенко

Бүгінгі таңда электронды ақпарат – басқару жүйесіндегі маңызды ресурстардың бірі болып табылады. Ақпараттық электрондық ресурстар тек құрал ғана емес, сонымен қатар ағынды басқару болып табылады. Мысалы, басқару жүйесіндегі кез-келген нұсқаулық немесе бұйрық іс жүзінде іс-әрекетке арналған нұсқаул…