Ғылыми жарияланымдар

Мақалалар мұрағаты

20 мақала
2025№4(100)Ғылыми мақала

Кəсіпорынның экономикалық қауіпсіздігін басқару

З.К. Смагулова

Қазіргі кездегі кəсіпорындар жоғары белгісіздік жағдайында жұмыс істейді, мұнда қауіп-қатерлердің пайда болуын болжаудың қиындығы айтарлықтай шығындарға, тұрақсыздық аймағына өтуге жəне банкроттыққа əкелуі мүмкін. Басты міндет – басқарудың реактивті түрінен проактивті (алдын алу) түріне көшу қаж…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Ауылдық аумақтардың ұлттық экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз етудегі рөлі

А.И. Ткачева

Қазақстанның ауылдық аумақтары айтарлықтай ресурстық əлеуетке ие болғанына қарамастан, олардың тұрақты экономикалық өсуге қосатын үлесі инфрақұрылымның тозуы, технологиялық артта қалушылық, ауыл халқы санының азаюы жəне инвестициялық белсенділіктің жеткіліксіздігі салдарынан шектеулі болып отыр.…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Қазақстанның жасыл экономикасын дамыту еңбек нарығын трансформациялау жəне əлеуметтік инклюзия факторы ретінде

С.В. Золотарева, С.Е. Кайдарова

Орнықты дамуға жаһандық көшу жəне əлемдік экономиканың «жасыл» трансформациясы жағдайында Қазақстан көміртегі ізін азайтуға, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға жəне өндірістің экологиялық тиімділігін арттыруға бағытталған Жасыл экономика қағидаттарын белсенді түрде енгізуде. Сонымен қатар, мұ…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Экономика жəне психология: қай қатынас?

П. Капуто, Л.Й. Ласий

Бұл мақаланың мақсаты – экономикалық психологияның экономикалық таңдаулар мен шешімдер мен жеке экономикалық мінез-құлық туралы теориялық дамуымен байланысты зерттеу жəне зерттеу пəнін таныстыру. Экономикалық психология пəнінің экономикалық таңдаулар мен шешімдерге қатысты дүниеге келуі мен нег…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Жасанды интеллект технологиясына негізделген спортқа арналған цифрлық платформаның тұжырымдамалық архитектурасы

Ш.Ж. Сеилов, Г.М. Баенова, Т.К. Куангалиева, Б.А. Дукетаев

Спорттың цифрлық трансформациясы жағдайында спортшылардың жеке дайындығынан бастап спорттық инфрақұрылымды басқаруға дейінгі барлық деңгейлерде шешім қабылдауды қолдау үшін жасанды интеллект деректері мен технологияларын жүйелі пайдалану қажеттілігі артып келеді. Бұл жұмыстың мақсаты деректерді …

2025№4(100)Ғылыми мақала

Функционалды тамақтану үшін ешкі сүтіне негізделген сүзбе өнімін өндіру технологиясын зерттеу жəне əзірлеу

М.В. Темербаева, Л.С. Комардина

Мақала функционалды тамақтану үшін ешкі сүтіне негізделген сүзбе өнімін өндіру технологиясын əзірлеуге арналған. Авторлар биологиялық тұрғыдан аса құнды тамақ өнімдерін тұтынудың үздіксіз төмендеуімен сипатталатын Қазақстан Республикасы халқының тамақтану құрылымын қарастырды. Авторлар халықтың …

2025№4(100)Ғылыми мақала

ҚР заңнамасы бойынша тергеу əрекеттерін жүргізу барысында адвокат- қорғаушының қатысу тактикасы

Д.Е. Сербулатова, Б.Ж. Булатова

Мақалада Қазақстан Республикасының қылмыстық процесінде адвокат-қорғаушының тергеу əрекеттеріне қатысу тактикасы талданады. Қорғаушының ұйымдастырушылық жəне құқықтық өкілеттіктері, тергеу органдарымен өзара іс-қимыл ерекшеліктері, сондай-ақ допрос, беттестіру сияқты процестік əрекеттерге дайынд…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының заңнамасы мысалында жарылғыш заттарды, жарылғыш құрылғыларды жəне олардың қолданылу іздерін криминалистикалық зерттеудің салыстырмалы-құқықтық талдауы

А.К. Инербаев, Б.Ж. Айтимов

Осы жұмыста Ресей Федерациясы мен Қазақстан Республикасы құқықтық жүйелеріндегі жарылғыш заттар мен жарылғыш құрылғыларды криминалистикалық зерттеудің теориялық, іс жүргізушілік жəне əдістемелік негіздеріне қатысты іргелі салыстырмалы- құқықтық талдау ұсынылған. Зерттеу екі мемлекеттің қылмыстық…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Экологиялық құқық бұзушылықтар үшін жауапкершілік: Қазақстандағы талдау жəне күшейту бағыттары

Б.Т. Сабитденова, Д.Н. Бекежанов

Экологиялық заңбұзушылықтардың кең көлемде орын алуы жəне қолданыстағы құқықтық жауапкершілік механизмдерінің жеткіліксіз тиімділігі Қазақстан Республикасында тұрақты табиғатты пайдалану үшін қауіп тудырады. 2021–2025 жылдардағы заңнамалық реформалар айыппұлдарды күшейтуді жəне табиғатты пайдала…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Қазақстан мен Ресейдегі жарылғыш заттар мен құрылғылардың криминалистикалық талдауы: құқықтық талдау

А.В. Галимова, Г.Б. Телеуев

Терроризммен, сондай-ақ жарылғыш заттар мен жарылғыш құрылғылардың заңсыз айналымымен байланысты қауіп-қатерлердің артуы сот-сараптамалық қызметті тиімді құқықтық реттеуді жəне халықаралық ынтымақтастықты, оның ішінде ЕАЭО мен ҰҚШҰ шеңберінде дамытуды талап етеді. Криминалистикалық ғылымның қалы…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Адвокаттар арқылы халықаралық құқықтық көмекті көрсету стандарттары

П.О. Филатова, Д.Е. Сербулатова

Адвокаттар арқылы халықаралық құқықтық көмекті көрсету стандарттарының сақталуы саласындағы басты мəселе – əр елдегі құқықтық реттеу мен тəжірибенің əркелкілігі, сондай-ақ халықаралық нормаларды ұлттық заңнамаларға жеткілікті енгізбеу. Бұл азаматтардың құқықтарын қорғау деңгейінің əртүрлі болуын…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Қылмыстық жазаларды орындау жəне сотталғандарды қайта əлеуметтендіру мəселелері: Қазақстандағы қазіргі заманғы сын-қатерлер

Ж.А. Тлегенова, А.Т. Озенбаева

Бұл ғылыми-теориялық мақалада Қазақстан Республикасы қылмыстық-атқару жүйесінің (ҚАЖ) қазіргі жағдайына пенитенциарлық саясаттың жаһандық трендтері аясында жан-жақты талдау ұсынылған. Авторлар отандық жазаны орындау моделінің кеңестік «еңбекпен түзеу» парадигмасынан қайта əлеуметтендіру мен проб…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Жоғары оқу орындарында жасанды интеллект жүйелерін бейімдеу мен енгізудің психологиялық аспектілері

А.М. Мұхаметжанов, Т.А. Бузько

Мақалада жоғары мектептің білім беру процесіне жасанды интеллект (AI) жүйелерін бейімдеу мен енгізудің психологиялық аспектілері қарастырылады. Студенттер мен оқытушылардың жасанды интеллект технологияларын қабылдауы мен қабылдауына əсер ететін психологиялық факторларды анықтау. Отандық жəне ше…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Ақпаратты жүйелеуc абстрактілі ден нақтыға көтерілу əдісін қолдану

В.И. Цой

Компьютерлік жүйелердің мүмкіндіктерінің артуына, ақпараттың экспоненциалды түрде өсуіне, қызметтің барлық салаларын толық ақпараттандыруға байланысты жоғары белгісіздік жағдайында адамның өзін-өзі анықтау мəселесі өзекті болып отыр. Бұл тек оқушыларға, жастарға ғана емес, сонымен қатар кəсіби қ…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Инклюзия қағидаттарын білім беру ортасында іске асырудың өзекті мəселелері менперспективалары

А. Сакенқызы, А.І. Айберген

Негізгі проблема: білім беру ортасында инклюзия принциптерін жүзеге асыру мұғалімдердің дайындығының болмауына, ресурстардың жетіспеушілігіне жəне білім беру ортасының ОP бар балалардың қажеттіліктеріне бейімделуіне байланысты қиын. Мақсаты: инклюзияны енгізудің негізгі проблемаларын анықтау жəне о…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Блум таксономиясы мен жасанды интеллектарқылы жоғары мектеп студенттердің интеркультурлық коммуникативтік компетент тілігін көтеру

A.А. Абдуллаева

Қазіргі уақытта Қазақстанда жоғары білім бұрын-соңды болмаған өзгерістер кезеңін бастан кешуде. Бұл өзгерістердің негізгі драйвері білім беру процесінде инновациялық технологиялардың əсері екені анық. Инновациялық технологиялардың бірқатар артықшылықтары бар: белсенді оқытуды ынталандыру; жылдам…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Оқырман қызметі көркем мəтінді түсіндіру механизмі ретінде (С.П. Шевченконың прозалық материалында)

А.Р. Бейсембаев, А.Л. Демурина

Мақала көркем мəтіннің мағынасы мен интерпретациясының негізгі механизмі ретінде оқу əрекетін зерттеуге арналған. Зерттеудің өзектілігі реципиенттің əдеби шығарманың өмір сүру процесіндегі рөлін жүйелі талдау қажеттілігіне байланысты, бұл рецептивті эстетика мен интерпретация теориясына бағыттал…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Қонақ үй саласында кадрлық тұрақтылықты қамтамасыз етудегі мансаптық даму мен кəсіби оқытудың рөлі

А.К. Шумакова, К.П. Мусина

Негізгі мəселе: Қонақүй индустриясында кадрлық тұрақтылық – қызмет көрсету сапасына тікелей əсер ететін маңызды фактор. Бұл мақалада қонақүй саласында кадрлық тұрақтылықты қамтамасыз етуде кəсіби оқыту мен мансаптық дамудың рөлі теориялық негізде қарастырылады. Мақсаты: Зерттеудің негізгі мақсаты –…

2025№4(100)Ғылыми мақала

Сəкен Сейфуллиннің идиостилі жəне оның ұлттық шығу тегі

А.Р. Бейсембаев, М.М. Кожакова

Мақалада Сəкен Сейфуллиннің идиостилі мен тілдік тұлғасын ХХ ғасырдағы қазақ əдебиетінің ұлттық стилін қалыптастырудың негізгі факторлары ретінде кешенді зерттеу жүргізіледі. Антропоцентристік тəсіл негізінде лексикалық-семантикалық деңгейді, концептуалды доминанттарды жəне мəтіндік генерацияның…

2025№4(100)Ғылыми мақала

XVIII-ХІХ ғасырда Іле өңірінде болған тарихи оқиғалар: Жетісу қазақтарының Ілеге қоныс аударуы жəне патшалық Ресейдің Ілеге шабуыл жасауы

Е. Жомарт, Қ. Сарқытқан,Т. Қадыл

қарастырылған. XVIII ғасырдың екінші жартысынан бастап Цин (Чиң) патшалығының құрамына енген Іле өңірінің əскери, əкімшілік жүйесінің қалыптасуы, стратегиялық маңызы таладанады. Цин билігі Іле өлкесін қорғау мақсатында түрлі этникалық топтардан құралған əскерлер орналастырып, шекаралық тəртіп пен і…